30روز 30 پیام پیام دوم: "خشم و غضب در آیات و روایات اسلامی"
189 بازدید
تاریخ ارائه : 7/29/2013 10:56:00 AM
موضوع: الهیات و معارف اسلامی

پيام دوم: "خشم و غضب در آيات و روايات اسلامي"

دعاى روز دوم ماه مبارک رمضان

اللهمّ قَرّبْني فيهِ الى مَرْضاتِک وجَنّبْني فيهِ من سَخَطِک ونَقماتِک ووفّقْني فيهِ لقراءةِ آياتِک برحْمَتِک يا أرْحَمَ الرّاحِمين .

" خدايا نزديک کن مرا در اين ماه به سوى خوشنوديت و برکنارم دار در آن از خشم و انتقامت و توفيق ده مرا در آن براى خواندن آيات قرآن به رحمت خودت اى مهربان ترين مهربانان ."

قال الصادق عليه السلام: انما فرض الله الصيام ليستوى به الغنى و الفقير. من لا يحضره الفقيه، ج 2 ص 43، ح 1

امام صادق عليه السلام فرمود: خداوند روزه را واجب كرده تا بدين وسيله دارا و ندار (غنى و فقير) مساوى گردند.

خشم و غضب عبارت است از حالت نفسانيه که باعث حرکت روحى حيوانى مى ‏شود و هرگاه شديد شد باعث حرکت شديدى مى‏ شود که از آن حرکت حرارتى بيش از حد حاصل مى‏ شود و رگ‏هاى گردن متورم مي شود و نو رعقل خاموش مى‏ شود واثر قوه عاقله را ضعيف مى ‏کند و بدين جهت موعظه و نصيحت در آدم غضبناک اثرى نمى ‏بخشد، بلکه پند و موعظه غضبش را شديدتر مى ‏کند غضب از ديد اخلاق اسلامى از مهلکات و آفات خطرناک است و بسا باعث هلاکت هميشگى مى‏ شود، لذا پيامبر(ص) فرمودند: که غضب ايمان را فاسد مى‏ کند چنان که سرکه عسل را فاسد مى‏ کند.(1)

عوامل خشم و غضب:

1- کبر و خودبينى: کسى که خودش را بزرگ و بهتر از ديگران بداند، از انتقاد و نصيحت ديگران عصبانى و غضبناک مى‏شود و توان انتقاد پذيرى و نصيحت را ندارد، لذا از خود خشونت و عکس العمل نشان مى‏دهد که باعث بدزبانى و فحاشى، فرياد کشيدن و بى توجهى به ديگران مى ‏شود.

2- حب دنيا: دوست دار دنيا اگر دوستى اش به حدى باشد که خلاف ميلى در جهتى از زندگى برايش پيش آيد نمى‏ تواند خوددارى کند و خشمگين مى ‏شود ودر آتش خشم خود مى ‏سوزد.

نحوه برخورد با غضب و درمان آن:

1- اساسى‏ ترين راه غلبه بر خشم و ستيزه جويى و مصون ماندن از اعمال انتقامى، جهاد با نفس و تزکيه روح است و اين امر با تقويت اراده حاصل مى‏ شود. رسول اکرم(ص) مى‏فرمايد: "اشد کم من ملک نفسه عند الغضب؛ قوى‏ترين شما کسى است که در موقع غضب مالک نفس سرکش خود باشد.

2- نکته مهم ديگر در درمان غضب، مبارزه با اسباب و عوامل خشم و غضب است. امام صادق(ع) فرمود: حواريون عيسى (ع) به آن حضرت گفتند: سخت‏ترين چيزها چيست؟ فرمود: سخت‏ترين چيزها غضب خداوند مى‏ باشد. آنان گفتند: با چه چيزى خود را از غضب خدا حفظ کنيم؟ حضرت فرمود: به اين که غضب نکنيد و بر کسى خشمگين نشويد: آنان گفتند: منشأ غضب چيست؟ فرمود: کبر و خودکامگى و کوچک شمردن مردم.(2)

3- توجه به آثار خشم و غضب در درمان آن مؤثر است، منشأ بسيارى از بيمارى‏هاى جسمى از جمله سرگيجه، سردرد، تنش و پرش اعضا، لکنت زبان، بيمارى‏هاى خون، شکسته، کاهش قدرت دفاعى بدن، ناراحتى‏ هاى دستگاه گوارش و بى ‏اشتهايى مى‏ باشد. از نظر دانشمندان در خشم انواع تغييرات بيوشيمى و فيزيولوژى ديده مى ‏شود که به سلسله اعصاب سمپاتيک و غدد فوق کليوى مربوط است. اين تغييرات بدن را مهياى بحران هايى مى سازد،(3) و بر اين اساس، در روايات خشم و غضب به عنوان کليد بدى‏ها ذکر شده است. پيامبر اکرم(ص) فرمود: "هنگامى که انسان غضب کند تمام شرور و جودش را در بر مى‏گيرد".(4)

4- براى خاموش شدن آتش خشم بايد تغيير وضع و حالت داد. پيامبر اکرم(ص) مى‏ فرمايد: اگر يکى از شما دچار خشم شد اگر ايستاده است بنشيند و اگر نشسته است بخوابد و اگر خشمش فرو نشست با آب سرد وضو بگيرد يا بدن را شستشو دهد.(5)

امام باقر(ع) فرمود: "اىّ شى‏ء أشد من الغضب؟ ان الرجل ليغضب فيقتل النّفس التى حرّم اللَّه و يقذف المحصنة".(6)

چه چيزى از غضب سخت‏تر است؟ همانا مرد غضب مى‏ کند و در اثر آن مرتکب قتل نفس که خدإ؛حرام کرده مى ‏شود و زن پاکدامن را متهم مى‏ سازد.

پى نوشت‏ها:

1. نراقى، معراج السعاده، ص 177.

2. وسائل الشيعه، ج 11، ص 289.

3. فلسفى، اخلاق، ج 2، ص 312، به نقل از روانشناسى اجتماعى، ج 1، ص 91.

4. ميزان الحکمة، ح 7، ص 234.

5. محجةالبيضاء، ج 5، ص 307.

6. جامع السعادات، چاپ نجف، ج 1، ص‏288، اصول کافى، ج 2، ص 303.