30 روز 30 پیام دعاى روز چهاردهم ماه مبارک رمضان
15 بازدید
تاریخ ارائه : 7/29/2013 2:00:00 PM
موضوع: الهیات و معارف اسلامی

دعاى روز چهاردهم ماه مبارک رمضان

اللهمّ لا تؤاخِذْني فيهِ بالعَثراتِ واقِلْني فيهِ من الخَطايا والهَفَواتِ ولا تَجْعَلْني فيه غَرَضاً للبلايا والآفاتِ بِعِزّتِک يا عزّ المسْلمين .

" خدايا مؤاخذه نکن مرا در اين روز به لغزش ها و درگذر از من در آن از خطا ها و بيهودگي ها و قرار مده مرا در آن نشانه تير بلا ها و آفات اى عزت دهنده مسلمانان "

قال اميرالمومنين عليه السلام : كم من صائم ليس له من صيامه الا الجوع و الظما و كم من قائم ليس له من قيامه الا السهر و العناء.

امام على عليه السلام فرمود: چه بسا روزه‏دارى كه از روزه‏اش جز گرسنگى و تشنگى بهره‏اى ندارد و چه بسا شب زنده‏دارى كه از نمازش جز بيخوابى و سختى سودى نمى‏برد.

همان گونه که نعمتها ٬ انسان را به موضع گيري در قبال آن وا مي دارد ٬ حوادث ناخوشايند و امور ناگوار نيز سبب مي شود که افراد بشر عکس العملهاي مختلفي را از خود بروز دهند و همين امر است که بلا ها را به صورت آزمايش انسان در مي آورد. حضرت علي (ع) مي فرمايند:منظور از خير سلامتي و ثروت و منظور از شر بيماري و فقر است که خداوند به خاطر امتحان و آزمايش شما قرار داده است.

امام صادق (ع) مي فرمايند:هيچ امر خوشايند و ناخوشايندي در زندگي رخ نمي دهد مگر اينکه خدوند در آن امر امتحان مردم را قرار اده است.

حال بلا ها و ناگواريها چگونه انسان را در معرض آزمايش الهي قرار مي دهد ؟

بعضي از افراد به مجرد آنکه با امر ناگواري در زندگي مواجه مي شوند عملا براي جلوگيري و جبران آن به اعمال نادرستي دست مي رنند و يا در زبان و دل خود نسبت به خداوند و مقام عدالت او بدگمان و ناخرسند مي شوند.(آگاه باشيد که خداوند از اسرار درون خلق با خبر است پس بد نينديشيم).مثلا کسي که گرفتار فقر و مشکلات مالي است ممکن است براي رفع مشکل خود به امور خلاف و نامشروعي از قبيل دزدي و نظاير آن روي آورد و يا اگر هم به اين شدت مرتکب اعمال زشت نشود لااقل در قلب خود نسبت به خدا کدورتي حاصل کند و يا بر زبانش سخنان تند و گلايه آميزي نسبت به عدل پرودگار جاري شود.

بوده اند و هستند کساني که با آنکه از اعتقادات مذهبي هم بر خوردار بوده اند به جهت پيش آمدن حادثه اي ناگوار در مسير زندگي خود دست از عقايد و اعمال مذهبي خود شسته اند و به مسير کاملا متفاوت ديگري سوق پيدا کرده اند.

بروز تمامي اين حالات و رفتار ها نشانگر عدم موفقيت فرد در اين آزمايش الهي است.اما کسان ديگري نيز هستند که بلا ها و مصائب آنها را از طريق رضاي خدا خارج نکرده و به هيچ وجه نه زبان و شکوه و اعتراض به خالق هستي مي گشايند و نه براي رفع بلا و ناراحتي خويش مرتکب اعمال زشت و نادرست مي شوند. اينها کساني هستند که موفق از آزمايش الهي بيرون آمده اند. سوره بقره آيه 155 تا 157:بدون ترديد ما شما را با ترس و گرسنگي و زيانهاي مالي و جاني و صدماتي که به محصولات شما مي رسد امتحانتان مي کنيم و اي پيامبر به افراد صابر و شکيبا بشارت ده.صابران کساني هستند که وقتي که مصيبتي به آنان مي رسد (خدارا فراموش نکرده) و مي گويند:((ما متعق به خدا هستيم و به سوي او هم بر ميگيريم)).درود و رحمت پروردگار برآنان باد و هدايت شدگان واقعي اينها هستند. آري بسيارند کساني که از ايمان کمرنگ و ضعيفي برخوردارند و يکي از مهمترين وسايلي که صف دينداران و پيامبران الهي را از سست عنصران جدا مي کند همين امتحانات سخت و دشواري است که خداوند از مردم به عمل مي آورد. امام حسين (ع) در مسير حرکت به سوي کربلا فرمود:مردم بنده دنيا هستند و دين آنها هم جز يک امر ظاهري زباني بيش نيست و تا و قتي ديندارند که زندگيشان تامين باشد ولي همين که با شدائد و بلاها امتحان مي شوند آن وقت است که معلوم مي گردد دينداران واقعي چقدر کم اند. حضرت علي (ع) فرموده اند:در فراز و نشيب هاي زندگي است که جوهره افراد معلوم مي گردد.

همان طور که گفتيم مصائب و ناگواريها سبب مي شوند که انسان فقر ذاتي خويش را وجدان کرده و متوجه قيوم خويش گردد.اما بايد توجه داشت که اين وجدان و توجه داراي مراتب مختلفي است.در افراد عادي که غالبا در حالت غفلت از فقر ذاتي خود و خالق خويش اند بلايا سبب بيداري و رفع غفلت انها مي گردد. ولي افرادي که از غفلت هاي مردم عادي مبرا هستند و گرفتار نخوت و غرور نمي باشند (مانند معصومين و اولياء برجسته خدا) بلاها نه سبب رفع غفلت بلکه موجب توجه هر چه بيشتر و عميقتر به قيوم جهان هستي و بالنتيجه افزايش درجات قرب و معرفت آنها مي شود. به طور کلي به تناسب درجه ايمان و خلوصي که هر فرد دارد بلاها و ناملايمات نيز اثرات مختلفي در او دارد که در افراد غافل موجب تنبيه و بيداري و در اولياي الهي سبب بالا رفتن درجه معرفت و قربشان به خداوند مي گردد.

امام علي (ع) فرموده اند: بلا ها براي انبيا مايه (افزايش) مرتبه(قرب و معرفت)آنان است.

سختي ها، گرفتاري ها، تنگناها و بلايايي که در زندگي هر کسي رخ مي دهد چه علت هايي دارند؟ آيا تنها به خاطر کار و کردار بد انسان است؟ يا امتحان است؟ يا لطف خداست؟ انسان از کجا مي تواند تشخيص بدهد که مثلا فلان گرفتاري يا سختي که برايش به وجود آمده علتش چيست؟

به طور كلي بلاء و مصيبت و رنج به سه بخش تقسيم مي شود:

1. بلاء و مصيبت به هدف آزمايش و امتحان: برخي از بلاها و مصيبت ها براي آزمون انسان است تا صبر و استقامت و شكيبايي او به منصه ظهور گذاشته شود.

خداوند در قرآن كريم مي فرمايد:«ما كانَ اللّهُ لِيَذَرَ الْمُوءْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ ؛ «خدا بر آن نيست كه شما مؤمنان را بدين حال كه اكنون داريد رها كند (بلكه مي آزمايد) تا ناپاك را از پاك جدا سازد». (آل عمران، آيه 179).

2. بلاها و مصيبت هايي كه به عنوان كفاره گناه مؤمن، موجب ريزش گناهان اوست و خداوند در قرآن مي فرمايد: «فأخذناهم بذنوبهم» آنها را به خاطر گناهانشان دچار سختي و بلا نموديم.

3. بلاها و مصيبت هايي كه براي ترفيع درجه و ارتقاء كمالات انساني است، مانند بلاها و مصيبت هايي كه به انبياء و اولياء عظيم الشأن وارد مي شد.

امام علي(ع) مي فرمايند: «ان البلاء للظالم ادب و للمؤمن امتحان و للانبياء درجه» بلا براي ستمگر تأديب است و براي مؤمن امتحان و براي پيامبر، مقام و درجه است.ترجمه ميزان الحكمه، ج 2، ص 583، محمد محدي ري شهري، انتشارات دارالحديث، قم).بنابراين چنين نيست كه هر كس مبتلي به مصيبت و بلائي باشد به خاطر گناهان او بوده است بلكه ممكن است علل ديگري داشته باشد.

نكته شايان ذكر اين است كه: براي آگاهي از ديدگاه دين اسلام پيرامون موضوعي، بايد تمام متون و نصوص ديني پيرامون آن موضوع را با هم ملاحظه كرد ونتيجه قطعي را پس از ارزيابي كلي، بيان نمود.

در مورد اين روايتي كه از پيامبر اسلام(ص) بيان شد كه البته صحيح آن چنين است: «هيچ بيماري يا دردي نيست كه به مؤمن برسد، مگر اين كه كفاره گناه او باشد»(ترجمه ميزان الحكمه، ج 11، ص 5209، محمدي ري شهري، انتشارات دارالحديث قم).

بايد گفت: اين روايت را با روايات ديگري كه در اين زمينه رسيده و به آن اشاره شد مورد ملاحظه قرار داد. و به اصطلاح مقتضاي جمع بين ادله حكم مي كند كه بلاها را بايد به سه بخش تقسيم نمود. در روايت فوق از پيامبر(ص) به يك بخش از آن اشاره شده و در روايات ديگر به ساير اقسام آن نيز پرداخته شده است.

مطلب ديگر اينكه ممكن است سه تقسيم فوق از بلا و مصيبت با يكديگر تداخل داشته باشد. آنچه مهم است واكنش انسان در برابر سختي هاست و اينكه انسان چگونه با اين مشكلات و سختي ها برخورد كند و از آزمايش هاي الهي سرافراز بيرون آيد يا نه.

هنگامى كه خداوند بنده‏اى را دوست مى‏دارد او را به شدت در گرفتارى‏ها غوطه‏ور مى‏سازد (همان، ص 55). هم‏چنين از آن حضرت نقل شده است: ان اشد الناس بلاء الانبياء ثم الذين يلونهم ثم الامثل فامثل ؛ از ميان مردم بيش از همه انبيا دچار بلاها مى‏شوند، سپس كسانى كه در رتبه بعد از ايشان قرار دارند و سپس هر كس كه با فضيلت‏تر است به ترتيب از مراتب بالا به پايين(همان، ص 53). اكنون اين سؤال پديد مى‏آيد كه اين چگونه دوستى و رابطه‏اى است كه خداوند با اولياى خود دارد و سرّ اينگونه ابتلائات چيست؟ پاسخ آن است كه بلاها و دشوارى‏ها، فلسفه‏هاى متعددى دارند. حداقل آن در مورد بندگان صالح خدا امور زير است: 1- وسيله‏اى براى آمرزش گناه، 2- زمينه تقرب بيشتر و اعتلاى رتبه، 3- وسيله‏اى براى تربيت و استكمال نفس. به عبارت ديگر در بسيارى از موارد رفاه و آسايش، آدمى را به تعلقات مادى سرگرم و از ياد خدا بازمى‏دارد؛ ولى دشوارى‏ها و سختى‏ها از سويى آدمى را به ياد خدا انداخته و به التجا و تضرع در درگاه الهى و انس با پروردگار مى‏كشاند. از سوى ديگر دست و پنجه نرم كردن با دشوارى‏ها و سختى‏ها، انسان را آبديده و اراده او را قوى و نيرومند مى‏سازد. به تعبير آيت‏اللّه‏ حائرى زمين ساده و دست نخورده، قابليت توليد و حاصل خيرى بالايى ندارد؛ اما همين كه شخم زده شد، بذر نيكو در آن رشد و بالندگى مى‏يابد و حاصلى انبوه پديد مى‏آورد. خداوند نيز قلب مؤمن را با بلاها شخم مى‏زند تا بذر ايمان و اراده و محبت و ياد خدا و عمل صالح در آن رشد و بالندگى يابد و در سايه آن شخصيت‏هايى چون اميرالمؤمنين(ع) و حسين‏بن على(ع) پديد مى‏آيد كه نه تنها بزرگترين افتخارات بشريت‏اند؛ بلكه در ملكوت آسمان‏ها نيز مورد تكريم و ستايش‏اند.

براى آگاهى بيشتر ر.ك: عدل الهى، شهيد مطهرى، ص 139- 162