30 روز 30 پیام پیام بیست و ششم: " تلاش و کوشش"
14 بازدید
تاریخ ارائه : 7/31/2013 2:34:00 PM
موضوع: الهیات و معارف اسلامی

پيام بيست و ششم: " تلاش و کوشش"

دعاى روز بيست و ششم ماه مبارک رمضان

اللهمّ اجْعَل سَعْيي فيهِ مَشْکوراً وذَنْبي فيهِ مَغْفوراً وعَملي فيهِ مَقْبولاً وعَيْبي فيهِ مَسْتوراً يا أسْمَعِ السّامعين .

" خدايا قرار بده کوشش مرا در اين ماه قدردانى شده و گناه مرا در اين ماه آمرزيده و کردارم را در آن مورد قبول و عيب مرا در آن پوشيده اى شنواترين شنوايان "

حضرت امام حسن مجتبي (ع) فرمود: «اِتَّقُوا اللّهَ عِبادَ اللّهِ وَ جِدُّوا في الطَّلَبِ وَ تِجاهِ الْهَرَبِ وَ بادِرُوا الْعَمَلَ قَبْلَ مُقَطِّعاتِ النَّقِماتِ وَ هادِمِ الَّذّاتِ، فَاِنَّ الدُّنْيا لا يدُومُ نَعيمُها وَلا تُؤمَنُ فجيعُها وَلا تَتَوَقّي مَساويها، غُرُورٌ حائِلٌ وَ سِنادٌ مائِلٌ.» بحار الانوار، ج 1، ص 218.

اي بندگان خدا! پرواپيشه باشيد و براي رسيدن به خواسته‏ ها تلاش كنيد و از كارهاي ناروا بگريزيد و قبل از آنكه ناگواريها به شما روي آورند و نابود كننده لذات [يعني مرگ] فرا رسد، به كار[هاي نيك[ مبادرت ورزيد، پس براستي نعمتهاي دنيا دوام ندارند و [كسي از] خطرات و بديهاي آن در امان نيست.[دنيا[ فريبكار زودگذر و تكيه گاهي سست و بي‏اساس است

نكته ديگري را كه حضرت مجتبي عليه ‏السلام علاوه بر اصل تلاش و عمل گوشزد مي‏كند و انتظار دارد كه به آن توجّه شود، اين است كه انسان هم بايد براي دنيا كار و تلاش كند و هم براي آخرت. كلام نغز و دلنشين امام حسن عليه ‏السلام در اين باره چنين است: «وَ اعْمَلْ لِدُنْياكَ كَاَنَّكَ تَعيشُ اَبَدا وَ اعْمَلْ لآخِرَتِكَ كَاَنَّكَ تَمُوتُ غَدا.» براي دنيايت چنان كار كن كه گويا براي هميشه [در اين دنيا] خواهي بود. و براي آخرتت [نيز چنان] سعي و تلاش كن كه گويا فردا از دنيا خواهي رفت. بحار الانوار، ج 75، ص 109؛ تحف العقول ، ص408، شماره 20.

طالب علمي به عالمي گفت: نيمه شبها و قبل از سحرها بيدار مي‏شوم، درس بخوانم بهتر است و يا نماز شب؟ عالم در جواب او گفت: كاري كن كه هم درس بخواني و هم نماز شب. نه درس فداي نماز شب و عبادت شود، و نه عبادت فداي درس و منبر، نه كار بخاطر عبادات مستحبي و... كنار گذاشته شود، و نه عبادات واجب و مقداري مستحبّ بخاطر كار يا اضافه‏ك اري به تأخير افتاده و يا از دست برود.

حشرات و حيوانات تقريباً هميشه مشغول كارند، تدارك زمستان را مي بينند، آماده بهار مي شوند، خودشان را مي شويند، آشيانه را تميز مي كنند و به بچه هايشان غذا مي دهند. آنها كاملاً زنده و متحركند و به نظر مي رسد كه كاملاً راضي و خشنود هم باشند. از حيوانات نيز مي توان درس گرفت. درس بگيريم كه براي شاد زيستن به تلاش نياز است. وقتي غفلتي مي كنيم پيشرفتي در امور حاصل نمي شود و اين چيزي است كه هر دانشجويي در مورد ذهن خود و هر ورزشكاري در مورد بدن خود مي داند.

ما نياز به تلاش داريم زيرا طبيعت انسان آنرا طلب مي كند، زيرا تلاش ، امتياز و اشتياق انسان براي يادگيري ، خود آزمايي، آزمايش و تجربه است. اشتباه اغلب مردم اينجاست كه تنها براي رسيدن به اهداف نهايي كار مي كنند و از نفس كار كردن لذت نمي برند، به همين خاطر است كه وقتي به اهداف مورد نظر خود نمي رسند دچار يأس و افسردگي مي شوند، در صورتيكه بايد هر كاري را كه انجام مي دهيم صرفاً به خاطر انجام دادن آن لذت ببريم و آن وقت است كه رسيدن به هر نتيجه اي براي ما در حكم گرفتن جايزه است.

پس بياييد از همين لحظه تصميم بگيريم كه به خاطر عشق به كار كردن ، كار كنيم و اين نيز مانند شاد بودن نياز به يك تصميم قاطع دارد. چرا كه راز شاد زيستن انجام دادن آنچه دوست مي داريم نيست بلكه دوست داشتن آن چيزي است كه انجام مي دهيم.

هيچ چيز در دنيا نمي تواند جاي پافشاري و پشتكار را بگيرد. ذوق و استعداد هم نمي تواند، نبوغ هم نمي تواند، تحصيلات هم نمي تواند كه جهان ر از تحصيل كردگان منزوي است. تنها پا فشاري و عزم است كه حرف آخر را مي زند.

اديسون مي گويد: ” يك درصد نبوغ است، نود و نه درصد بقيه اش به تلاش و پشتكار شما بستگي دارد. من هرگز هيچ كار ارزشمندي را تصادفي انجام نداده ام و تمامي اختراعات من با كار و تلاش خستگي نا پذير بدست آمده اند“.

ميكل آنژ يكي از بزرگترين نقاشان و مجسمه سازان تمامي اعصار گفته است:” اگر مردم مي دانستند كه مهارت من از چه تلاش هاي طاقت فرسايي بدست آمده، اين مهارت ديگر هرگز آنها را به شگفتي وا نمي داشت“.

اما مواقعي هم هست كه دست از تلاش كشيدن و پا فشاري نكردن بهترين كار است. وقتي كشتي در حال غرق شدن است ديگر وقت بيرون پريدن است و نبايد كله شقي كرد. اگر از شغل خود بيزاريد، اگر محل زندگي خود را دوست نداريد يا در جاي ديگر موقعيت هاي بهتري براي خود مي بينيد، بهترين راه بيرون زدن است.

هنگامي كه اراده مي كنيد به آرزو و يا هدفي برسيد، هرگز اجازه ندهيد هيچ كس يا هيچ چيزي شما را بازدارد. آنچه را كه با عشق و اشتياق بخواهيم و دردستيابى به آن پافشارى كنيم بى‏ترديد به دست خواهيم آورد. تنها كسى كه مي تواند شما را به تحقق رؤياها و آرزوهايتان‏ كمك كند خودتان هستيد. وقتى اين موضوع را خوب بفهميد و آنرابپذيريد، ديگر هيچ چيز و هيچ كس نمى‏تواند سّد راه موفقيت شمابشود.

هر كارى را كه در دست گرفتيد كاملاً خود را در آن غوطه‏ورسازيد . ايده‏ها، هوش، ذكاوت، آگاهى، درك، به كسانى داده مى‏شود كه با تمام وجود خود را در حرفه و يا هر كار سازنده‏اى غرق كنند، اگربخواهيد براى كسب ايده‏هاى جديد مدت زمانى دست از تلاش‏ برداريد و به استراحت بپردازيد بسيار راه بيهوده‏اى را پيموده‏ايد... نابغه‏شدن 90% به تلاش بستگى دارد، براى اينكه در حرفه خود نابغه‏ شويد خود را در آن غوطه‏ ور سازيد.

در اسلام به مسئله كار و كوشش اهميت بسيار داده شده و يكي از اركان بزرگ سعادت بشر، در اين جهان و جهان آينده بشمار آمده است. قرآن كريم در متجاوز از هشتاد آيه، شرط سعادت و نيكبختي انسان و دست يافتن او به بهشت را دو چيز ميداند: 1ـ ايمان. 2ـ كار شايسته ((عمل صالح)).

دانشمندان در تعريف كار سخناني گفته اند ولي عرف مردم كار را چنين تعريف ميكنند؛ كار عبارت از هر چيزي است كه احتياج بصرف وقت و تحمّل زحمت براي نيل بمقصد و هدفي داشته باشد. بنابراين هر عملي كه براي رسيدن به هدفي از انسان سر زند عرف آنرا كار مي نامد.

مهندسي كه براي تهيه نقشه ساختماني خطوطي روي كاغذ ترسيم ميكند، او هم كار مي كند. نقّاشي كه با صرف وقت و استمداد از فكر خود، مناظري از طبيعت در روي تابلوئي منعكس مي كند او هم كاري انجام مي دهد، نگهباني كه كنار خيابان برابر ساختماني ايستاده و فقط نگاه و مراقبت ميكند، او نيز بكاري مشغول است.

اين قبيل افراد را جامعه بيكار نمي خواند و همه اين اعمال را كار مي داند اما كسي را كه بدون داشتن هدف و مقصدي در پياده رو خيابان قدم ميزند يا كسي را كه قلم بدست گرفته و بدون هدف، كاغذي را خط خط مي كند، بيكار مي نامد، و اين قدم زدنهاي تفريحي و خط كشي هاي تفنّني را كار نمي شناسد.

با توجه به مثالهاي بالا، دانسته ميشود كه جامعه، كار را منحصر به فعاليت هاي جسمي و تلاشهاي مادي نمي داند. مثلا كسيكه در دادگاه به يك واقعيّتي اعتراف كند كه به خودش زبان وارد شود ولي حقّي به صاحبش برسد، جامعه مي گويد كار بزرگي كرده است.

استادي كه براي دانشجويان تدريس مي كند، يا خطيب و واعظي كه براي ارشاد مردم سخنراني ميكند، فقط حرف مي زند، اما جامعه او را بيكار نمي داند بلكه اين تدريس و سخنراني را كاري ارزنده به حساب مي آورد.

در سخنان رهبران عاليقدر اسلام آنقدر بكار و كوشش توصيه و تاكيد شده است كه بالاتر از آن ممكن نيست.

علي بن موسي الرضا (ع)هشتمين پيشواي اسلام كار را از جهاد در راه خدا بالاتر مي‌داند و ميگويد: پاداش و اجر كسي كه براي تامين مخارج زندگي خود و عائله اش تلاش و كوشش مي كند و روزي خود را از فضل خداوند، در پرتو كار و كوشش مي جويد، از پاداش كسي كه در راه خدا جهاد مي كند، بيشتر است.1

اسلام، با سستي و تنبلي و بيكاري، جداً مبارزه كرده و بيكاري را عامل بدبختي و سيه روزي مي داند. امام ششم، حضرت صادق عليه السلام، از حال عمر بن مسلم پرسش فرمود. بعرض رساندند كه او كمر به عبادت بسته و دست از كار و تجارت كشيده و تمام ساعات خود را به عبادت مي گذراند.

امام عليه اسلام از اين خبر، ناراحت شد و فرمود: واي بر او آيا نمي داند كه هر كس دنبال كار نرود دعايش در پيشگاه خداوند مستجاب نمي شود؟!

سپس امام اينطور به سخن خود ادامه داد: جمعي از اصحاب رسول خدا (ص) وقتي اين آيه را شنيدند كه: و من يتق الله يجعل له محرجا و يرزقه مِن حيث لا يحتسب ((سوره طلاق آيه دوم)) كسي كه تقوي و پرهيزكاري پيشه كند خدا دري بروي او مي گشايد و روزي او را از جائيكه گمان نداشته مي رساند. دست از كار و كوشش برداشتند و در بروي خود بستند و به عبادت پرداختند و با خود گفتند ديگر احتياجي به كسب و كار نداريم.2

رسول خدا از عمل آنها اطلاع يافت و باحضار آنان فرمان داد چون حاضر شدند فرمود چرا از كار و كوشش دست كشيده ايد و تنها به عبادت اكتفا كرده ايد؟! گفتند خداوند ضامن شده روزي ما را بدهد ما هم از كار صرف نظر كرديم و به عبادت پرداختيم. رسول اكرم (ص) آنها را توبيخ و سرزنش كرد و فرمود: هر كس چنين روشي در پيش گيرد و از فعاليت و كار، شانه خالي كند دعايش مستجاب نخواهد شد.

بر شما لازم است كار كنيد و روزي خود را در سايه تلاش و كوشش با استمداد از ذات لايزال خداوند بدست آوريد. در بياني ديگر پيامبر اسلام فرمود:

ان اطيب ما اكل الرجل من كسبه ((الراعي و الرعيه)) پاكيزه ترين غذائي كه انسان مي خورد غذائي است كه با كار و كوشش خودش بدست آورده باشد.

با اينكه اسلام عبادت و توجه به خداوند و عرض عبوديّت در پيشگاه او را جزء وظايف قطعي و اجتناب ناپذير هر فردي مي داند، با اين روش كه كسي تمام وقت خود را صرف عبادت كند و از كوشش هاي لازم امتناع ورزد سخت مخالف است.