حماسه مطهر
38 بازدید
تاریخ ارائه : 7/31/2013 10:34:00 AM
موضوع: علوم سیاسی

مقدمه:

بیانات مقام معظم رهبری همواره دارای نکات و اشارات بسیاری است آنچه در این نوشته مد نظر بود فقط استفاده از گزیده های معظم له بود که در آنها کلمه حماسه به کار رفته است. با مطالعه موارد مشاهده می شود معظم له در بیان و اشاره به وقایع کربلا و عاشورا همواره از آن وقایع به عنوان حماسه یاد می کنند ایضا در مواردی مانند دوران دفاع مقدس و شرکت مردم در راهپیمایی های 22 بهمن و فتح خرمشهر و رشادتهاومجاهدت های رزمندگان اسلام در دوران جنگ تحمیلی و مقاوت حزب الله در جنگ 33 روزه و شهید عماد مغنیه و نوزدهم دی و نهم دی و قیام مردم قم و مقاومت آزادگان و تجلیل ازحضرت زینب (س) ومقاومت مردم فلسطین ودوران بعد از انقلاب وسیزدهم آبان ودوم خرداد ومقاومت هویزه نام برد. بی شک در تمامی موارد نام برده شده وجه مشترک همه ی آنها افتخار آفرینی برای اسلام و انقلاب اسلامی بوده است که در قاطبه ی انها حضور همگانی مردم مشهود است.

درسالی که حماسه اقتصادی و سیاسی نام گرفته است یکی از علل تحقق آن حضور همگانی مردم در آن است همچنان که در همه ی موارد نام برده شده مردم پشت سر ولایت فقیه و امام خود به تحقق چنین کارهای بزرگی نایل امده اند قطعا این بار نیز ملت بزرگ وفهیم ایران اسلامی به ندای رهبر فرزانه خود لیبک گفته و در راستای منویات امام خامنه ای ( حفظه الله ) حرکت خواهند کرد .همانگونه که اشاره شد یکی از موارد مورد نظر در حماسه انجام کارهای بزرگ و جاودانی است که در تاریخ یک ملت خواهد ماند .این ماندگاری سالهای سال بعد مردمان یک عصر و دوره بیان خواهد شد .انجام کارهایی که یک ملت یا شخص را به اسطوره ای بزرگ و ماندگار در تاریخ به ثبت خواهد رسید .

لازم است شاکر ایزد منان باشیم که در دوره ای قرار گرفته ایم که تحت زعامت رهبری فرزانه و حکیم و آینده نگر بتوانیم نقش تاریخی خود را ایفا کنیم . داشتن چنین فرصتی در ما فرصتی بزرگ است و شاید این فرصت طلایی برای مردمان دیگر اعصار و دوره ها فراهم نشود.

تعریف حماسه

واژه حماسه از ریشه «حمس»، به معنای «شدت و صلابت» است، و گاه به معنای «شجاعت و حمیت»‏ استعمال می‏شود(1)و به طور کلی، کلمه «حماسه» در مواردی مانند موارد زیر استعمال می شود:

1-شعر حماسی: ادبا و شاعران، برخی از منظومه های شعری را از نظر محتوا، به منظومه‏ های‏ حماسی تقسیم می کنند؛ و می گویند: شعر حماسی، شعری است که در آن غیرت، شجاعت و مردانگی موج می زند و روح را تحریک می‏کند و به هیجان می‏آورد)2).

2-سخن حماسی:سخنی است که در آن بویی از غیرت، شجاعت، مردانگی، ایستادگی و مقاومت‏ باشد)3).

3-سرگذشت و تاریخ حماسی:سرگذشتی که پر از غیرت، شجاعت، مردانگی، ایستادگی و مقاومت است(4).

4-شخصیت حماسی: اشخاصی هستند که روحیه غیرت مندی، حمیت، شجاعت، ایستادگی، حس دفاع از حقوق و حس عدالت خواهی دارند.(5)

حماسه مقدس

حال که معنای حماسه روشن شد، باید روشن شود که حماسه مقدس چه حماسه ای بوده و دارای چه ویژگی ها و مشخصه هایی است و در کجا می توان چنین حماسه ای را جست و جو کرد؟

استاد مطهری در تحلیل و بررسی قیام و نهضت حسینی و مقایسه آن با دیگر انقلاب ها و قیام ها، به تبیین چنین حماسه ای می پردازد و می گوید:

شخصیت های حماسی که اغلب در منظومه‏ های حماسی از آنها یاد شده است، جنبه نژادی و قومی دارند و این اعم است از شخصیت های افسانه ‏ای؛ مثل «رستم» و «اسفندیار» و یا شخصیت های واقعی؛ مثل «جلال الدین خوارزم شاه» در تاریخ ایران.غالباً قهرمانان یک قوم - اعم از واقعی و افسانه ‏ای، از آن نظر که انتساب‏ به آن قوم دارند، احساسات آن مردم را تحریک می‏کنند. اصولاً، قهرمان دوستی و قهرمان پرستی، جزو سرشت بشر است. مخصوصاً وقتی که قهرمان، تعلّقی هم به انسان داشته باشد که انسان بخواهد به او افتخار کند.

امّا مطلب در مورد امام حسین (ع) غیر از این است؛ امام حسین (ع)، یک‏ شخصیّت حماسی است، اما نه مانند «جلال ‏الدین خوارزم شاه» و «رستم»؛ امام حسین (ع)، حماسه انسانیت و بشریت است؛ سخن، عمل و روح امام حسین (ع)، هیجان، تحریک، درس و القای نیرو است. در داستان کربلا، سراسر عظمت، شجاعت، حق خواهی و حق پرستی موج می زند. بنابراین، این شخصیت ها هستند که حماسه مقدس را می سازند.

پس، با توجه به توضیحات بالا، حماسه مقدس دارای ویژگی ها و مشخصه های زیر است:

1-حماسه ای که در آن، روحیه عدالت خواهی وجود داشته باشد.

2-حماسه ای که در آن، فقط حق ‏و حقیقت دیده می شود، نه نژاد، ملت، قارّه، مملکت، خودیت و(6)....

آیه شریفه 64، سوره آل عمران، به این واقعیت اشاره دارد: ))بگو: اى اهل کتاب! بیایید به سوى سخنى که میان ما و شما یکسان است که جز خداوند یگانه را نپرستیم و چیزى را همتاى او قرار ندهیم و بعضى از ما، بعضى دیگر را- غیر از خداى یگانه- به خدایى نپذیرد. هر گاه (از این دعوت،) سرباز زنند، بگویید: گواه باشید که ما مسلمانیم.(((7)یعنی، ای اهل کتاب! ای کسانی که ادعای مذهب دارید! بیائید با همدیگر یک‏ سخن داشته و خود را در راه یک عقیده فراموش کنید؛ بیائید یک سخن را ایده‏ خودتان قرار دهید و آن این که، جز خدا هیچ موجودی را قابل پرستش ندانید؛ بیائید استثمار، بشر پرستی‏ و... را ملغی کرده، عدل و مساوات را در میان بشریت بیاورید.

پس یکی از چیزهایی که یک حماسه را مقدس می کند، این است که هدف آن حماسه‏ مقدس باشد(8).

3-جهت دیگر تقدس یک حماسه این است که، در شرایط و فضای بسیار تاریک، ظلمانی، استبداد و ستم مطلق در یک جامعه، تحقق پیدا می کند؛ در این فضا، یک شعله حرکت کرده و فریاد عدالت سر می دهد و جنبشی‏ است در یک سکون، در حالی که همه ساکن، ساکت و مرعوب اند؛ کلام و سخنی است که فریاد سر می دهد؛ به عنوان مثال، نمرودی پیدا می‏شود که یک مرد باقی نمی‏گذارد، و در همین‏ زمان، نهضت مقدس حضرت ابراهیم (ع) صورت می‏گیرد؛ و یا در عصر بعثت پیامبر اکرم) ص( که تمام دنیا در ظلمت و خاموشی و هرج و مرج و فساد فرو رفته است، ناگهان فریاد «قولوا لا اله الا الله تفلحوا»(بگوئید خدایی جز الله نیست تا رستگار شوید)، بلند می‏شود. و یا وقتی‏ بنی‏ امیه توانسته بودند اسلام را آن چنان استثمار و استخدام و منحرف کنند که یک عدّه مردم از خدا بی‏ خبر به عنوان جهاد و خدمت به اسلام به جنگ امام حسین‏ (ع( بیایند؛(9)در یک چنین شرایطی، شعله‏ای مانند شعله‏ حسینی پیدا می‏شود(10).

4-چهارمین ویژگی یک حماسه مقدس آن است که در آن، یک رشد و بینش‏ نیرومند وجود دارد؛ و ‏قیام کننده و حماسه ساز چیزی را می‏ بیند که دیگران نمی‏ بینند؛ منطقی مافوق منطق افراد عادی و عقلایی جامعه دارد؛ مثلاً در نهضت و حماسه حسینی، ابن‏ عباس، محمد ابن‏ حنفیه، و عده زیادی، طبق منطق خودشان امام حسین (ع ) را از رفتن به کربلا نهی می‏کردند، ولی امام حسین )ع(چیزی را می‏دید که آنها نمی‏دیدند؛ آنها به اندازه امام حسین (ع) خطر را احساس‏ نکرده و نمی‏توانستند بفهمند که چنین قیامی در آینده چه آثار بزرگی‏ دارد (11)اینها برخی از مشخصه های حماسه مقدس است که از آثار استاد مطهری قابل برداشت است.

منابع

1-طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج 4، ص 63، کتابفروشى مرتضوى‏، تهران، چاپ سوم، 1375ش؛ فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج 3، ص 154.

2-مطهری، مرتضی، حماسه حسینی، ج1، ص 113- 115، انتشارات صدرا، چاپ چهاردهم، 1368ش.

3-همان، ج1، ص 117.

4-همان، ج1، ص 117- 118.

5-همان، ج1، ص 133و162.

6-همان، ج1، ص 139.

7-آل عمران، 64.

8-حماسه حسینی، ج1، ص 139-140.

9-مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 44، ص 298،مؤسسة الوفاء، بیروت لبنان)) کُلٌّ یَتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِدَمِه((

10-حماسه حسینی، ج1، ص 141.

11-همان، ج1، ص 142.

حماسه در کلام رهبر معظم انقلاب؛
"حماسه های ملت ایران"

با توجه به نامگذاری سال 92 به سال حماسه سیاسی و اقتصادی توسط مقام عظمای ولایت توجه خوانندگان محترم را به گلچینی از اهم موارد کاربرد کلمه حماسه توسط معظم له از سال 1368 تا کنون جلب می نماییم، تا از این رهگذر به عمق معنا و مفهوم این واژه در بیانات ایشان پی ببریم.

سوره‌ى فتح، سراسر حماسه


خداى متعال در سوره‌ى سراسر حماسه و درس فتح، بعد از آن‌که همه‌ى آیات حماسه را بیان مى‌کند، درباره‌ى اصحاب پیغمبر مى‌فرماید «اشدّاء على الکفّار رحماء بینهم»؛ این‌ها در مقابل کفّار - یعنى‌‌ همان دشمنانى که صف بسته‌اندشدیدند..
بیانات در دیدار جوانان سیستان و بلوچستان۱۳۸۱/۱۲/۰۶


حماسه فداکارى بندگان صالح خدا


او[حضرت مسیح علیه السلام] برگزیده‌ى خدا بود که گمشدگان و حیرت زدگان را به پرستش آگاهانه‌ى خداوند دلالت مى‌کرد. ولى رسالت آن راهنماى الهى با انکار و معارضه‌ى قدرتمندان و زورمداران مواجه شد و حماسه فداکارى بندگان صالح خدا به زمان و تاریخ شور و حالى فراموش نشدنى بخشید.
پیام به مناسبت فرا رسیدن سال جدید میلادى 10/9/1366


روح حماسی و عاشورایی با مدد از امام حسین علیه‌السّلام


...ملت عزیز ما باید روح حماسه را، روح عاشورایى را، روح نترسیدن از دشمن را، روح توکّل به خدا را، روح مجاهدت فداکارانه در راه خدا را، در خودشان تقویت کنند و از امام حسین علیه‌السّلام مدد بگیرند.
بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم۱۳۷۱/۰۴/۱۰


زندگینامه پر حماسه ائمه اطهار علیهم السلام


تشکیل کنگره علمی زندگی امام هشتم در جوار تربت پاک آن بزرگوار و همزمان با سالروز ولادت آن حضرت، گام تازه‌ای در جهت روشنگری چهره تابناک ائمه معصومین (علیهم‌السّلام) و آشنائی با زندگینامه پر حماسه و پر رنج آن پیشوایان عظیم‌الشأن است. .
پیام به کنگره‌ی علمی بین‌المللی امام علی‌بن‌موسی‌الرضا علیه‌السّلام ۱۳۶۳/۰۵/۱۸


حماسه آفرینی حضرت ام البنین


مادرى است[ام البنین] ؛ صورت قبر چهار جوانش را که در کربلا شهید شدند، در بقیع میکشد و نوحه‌سرائى میکند و حماسه مى‌آفریند.بیانات در دیدار جمعى از شعراى آئینى ۱۳۹۰/۰۳/۲۵

جروز هایی پر شکوه و پرحماسه


از هنگام ورود امام تا وقتى که به‌کلّى کمر طاغوت به دست این مردم شکست، این ملت روزهاى پُرشکوه و پرحماسه‌اى را گذراند. دهه فجر، مظهر آن شکوه و عظمت و فداکارى ملت ایران است.
بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم‌۱۳۷۸/۱۱/۱۳


دفاع مقدس مظهر حماسه


دفاع مقدس مظهر حماسه است، مظهر معنویت و دیندارى است، مظهر آرمان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خواهى است، مظهر ایثار و از خودگذشتگى است، مظهر ایستادگى و پایدارى و مقاومت است، مظهر تدبیر و حکمت است.

بیانات در دیدار فعالان عرصه هنر دفاع مقدس۱۳۸۸/۰۶/۲۴..
حماسه ماندگار فتح خرّمشهر.
هزاران انسان فداکار و آگاه، با فهم موقعیت و شناخت نیاز زمان، در همان نقطه‌اى که باید در آن حضور داشته باشند، حضور پیدا کردند؛ نتیجه یک حماسه تاریخى و ماندگار شد. حماسه فتح خرّمشهر و عملیات عظیم بیت‌المقدّس، در تاریخ این کشور خواهد ماند. .
بیانات در دیدار جمعی از ایثارگران و خانواده‌های شهدا۱۳۷۸/۰۳/۰۳.
سرودن حماسه جنگ توسط بانوان


ما در جنگ و انقلاب مشاهده کردیم که نقش خانمها اگر از مردها بیشتر نبود، کمتر نبود. اگر زنها حماسه‌ى جنگ را نمى‌سرودند و جنگ را در میان خانه‌ها به‌عنوان یک ارزش تلقى نمى‌کردند، مردها اراده و انگیزه‌ى رفتن به میدان جنگ را پیدا نمى‌کردند. بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم۱۳۶۸/۰۹/۱۵.
حماسه حضور در راهپیمایی بیست و دوم بهمن

حماسه یی که دیروز در سالگرد انقلاب عظیم اسلامی آفریدید اوج همت و هوشیاری یک ملت آزاد و مستقل و زنده و حاضر در صحنه را در برابر چشم جهانیان به نمایش گذاشت..
تجلیل از حماسه پرشکوه ملت در بیست و دوم بهمن 23/11/1384


حماسه6 بهمن افتخاری متعلق به مردم آمل.
خیلى خوش آمدید برادران و خواهران عزیز - بخصوص خانواده‌هاى معظم شهیدان، علماى محترم، مسئولان زحمتکش و خدوم - و این خاطره‌ى بزرگ، یعنى 6 بهمن را که یکى از حماسه‌هاى برجسته‌ى ملت ایران است و افتخار آن متعلق به مردم آمل است، در ذهنها و خاطره‌ها تجدید کردید.
دیدار مردم مازندران در سالگرد حماسه 6 بهمن 6/11/1388.
حماسه دوم خرداد.
صحنه‌ى زیبا و پرشورى که در روز جمعه‌ى دوم خرداد ودر پاى صندوقهاى رأى آفریدید،حقیقتاً یک حماسه‌ى تاریخى بود. پیام در پی حضور باشکوه مردم در انتخابات ۱۳۷۶/۰۳/۰۳
حماسه‌ی انتخابات نهم، پدیده‌ای شگفت‌انگیز.
حماسه‌ی ملت بزرگ ما در انتخابات نهم، پدیده‌ای شگفت‌انگیز بود. حضور حداکثری مردم در عرصه‌ی انتخاب و نزدیک به شصت میلیون رأی را در دو مرحله به میدان این مسابقه‌ی پربرکت آوردن جهاد بزرگ این ملت بود با مستکبران مداخله‌جو که در محاسبه‌ی شیطانی خود، مردم را بی‌تفاوت، جمهوری اسلامی را بی‌پشتوانه و انقلاب و امام را به غربت افتاده، می‌پنداشتند. ملت ایران این خواب و خیال را باطل کرد. متن حکم تنفیذ ریاست‌جمهوری دکتر احمدی‌نژاد ۱۳۸۴/۰۵/۱۲
حماسه‌ى خدمت‌رسانى و شور و نشاط جوانان .
خوشبختانه کشور با قطع نظر از بهار طبیعت، در بهار امید و حرکت و نشاط است. روى کار آمدن یک دولت مردمى، و حماسه‌ى خدمت‌رسانى و شور و نشاط جوانان در عرصه‌هاى مختلف، کشور را در فروردینى از امید و نشاط قرار داده است؛ و عید واقعى براى هر ملت، چنین وضعیتى است. اینها همه از برکات مشارکت عمومى و همبستگى ملى است که ملت ایران در سال 84 آن را سرلوحه‌ى کار و تلاش خود قرار داد..
پیام نوروزی به مناسبت حلول سال۱۳۸۵/۰۱/۰۱.
22خرداد 88 یک حماسه تاریخی و جهانی.
عزیزان من! ملت ایران! 22 خرداد یک حماسه بود. این حماسه، تاریخى شد، جهانى شد. اگرچه بعضى از دشمنان ما در اطراف دنیا خواستند این پیروزى مطلق نظام را، این پیروزى حتمى را، به یک پیروزى مشکوک و قابل تردید تبدیل کنند. خطبه‌های نماز جمعه‌ی تهران ۱۳۸۸/۰۳/۲۹
شرکت در انتخابات دوره هفتم مجلس.
ملت عزیز و سرافراز! حضور دیروز شما درپای صندوقهای رای،به معنای حقیقی یک حماسه اسلامی وملی بود.پیام‌ تشکر در پی حضور پرشکوه مردم در انتخابات دوره هفتم مجلس ۱۳۸۲/۱۲/۰۲
حماسه‌ى نُهم دى.
بعد از آنکه باطنها ظاهر شد، در روز قدس مردم دیدند که اینها حرف دلشان چیست، در روز عاشورا فهمیدند که اینها عمق خواسته‌هاشان تا کجاست، مردم عزیز ما به میدان آمدند و حماسه‌ى نُه دى را به راه انداختند. نه فقط در تهران، بلکه در سراسر کشور، میلیونها نفر در روز نهم دى، بعد هم بلافاصله در بیست و دوى بهمن آمدند توى میدان، غائله را ختم کردند. این، هنر مردم است. درود به مردم ایران. درود به ملت مؤمن و مبارز و بصیر و آگاه ایران.. .
بیانات در بیست و دومین سالگرد رحلت امام خمینی(ره) 14/3/1390. .
حماسه بزرگ 13 آبان.
تعدادى از این جوان‌هاى برجسته‌ى میدان جنگ، همان کسانى بودند که در روز سیزده آبان، آن حماسه‌ى بزرگ را آفریدند، بعد هم رفتند توى میدان جنگ. بسیارى از آن‌ها امروز جزو چهره‌هاى ماندگارِ واقعىِ تاریخ ما هستند. احساس مسئولیت، این است..
بیانات در دیدار جمعى از دانش‌آموزان و دانشجویان ۱۳۸۷/۰۸/۰۸.

حماسه زندگی و مرگ امثال عماد مغنیه.
زندگی و مرگ انسانهائی مانند او[عماد مغنیه]، حماسه ئی است که ملتها را بیدار میکند و به جوانان الگو میدهد و افقهای روشن و راه رسیدن به آن را برای همه ترسیم مینماید..
پیام تسلیت به دبیر کل حزب الله لبنان در پی شهادت عماد مغنیه ۱۳۸۶/۱۱/۲۵.
عملیات استشهادى، اوج حماسه.
عملیات استشهادى اوج عظمت یک ملت و اوج حماسه است..
بیانات در دیدار جمعی از کارگران و معلمان ۱۳۸۱/۰۲/۱۱.
حماسه حمایت و فداکارى نسبت به برادران فلسطینى.
به ملت عزیز خودمان هم عرض مى‌کنم، این حماسه حمایت و فداکارى نسبت به برادران عزیز فلسطینى را - که شما بحمداللَّه در دنیاى اسلام به حمایت آشکار و همه‌جانبه از برادران فلسطینى‌تان سرافراز و برجسته‌اید - قدر بدانید. این بسیار با ارزش است..
بیانات در اردوى فرهنگى رزمىِ یاران امام على(علیه السلام) ۱۳۷۹/۰۷/۲۹.

حماسه بیدارى اسلامى، آرزوی امام.
امسال سالگرد امام با یک حادثه‌ى مهم دیگر نیز همراه و همزمان است و آن، بیدارى اسلامى است؛ حادثه و حماسه‌اى که امام بزرگوار ما انتظار آن را میکشیدند، آرزوى آن را داشتند و از آن خبر هم داده بودند. بیانات در بیست و دومین سالگرد امام خمینی(ره) 14/3/1390