اخلاق و معنویت دینی
17 بازدید
تاریخ ارائه : 8/31/2013 7:34:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

اخلاق و معنويت ديني

از مهم ترين راه هاي حفظ جوانان در مقابل تهاجم فرهنگي که به صورت فيلم ها و برنامه هاي نابهنجار اخلاقي صورت مي گيرد، رشد معنويت ديني است.

درحقيقت معنويت ديني عامل کنترل و تعديل هواهاي نفساني و آلودگي هاست و مي تواندزندگي آشفته ذهني مضطرب بشر را آرامش بخشد.

تعريف معنويت ديني:

معنويت ديني يعني ارزش هاي متعالي و اخلاقي که همه اديان به آن توجه کرده اند. البته جلوه کامل معنويت دردين مقدس اسلام مطرح شده است و اساس آن توجه به خدا ،قيامت و معاد است. بدون خدا و معادنمي شود به ارزش هاي معنوي و متعالي معتقد بود.

آن مکتبي که مي گويد: «الم تر ان الله سخرلکم مافي السموات و ما في الارض ؛ آياکافران نمي نگرند که خداوند آنچه را که در آسمانها و زمين است مسخر و تسليم شما گردانيد.» (1)

در متن خلقت هر چيزي براي هدفي آفريده شده است و چنين مکتبي مي تواند انسان را مسئول بداند. از اين رو مي توان گفت معنويت ديني يعني معنويت و ارزش هاي متعالي که دين توصيه مي کند و به آن تاکيد مي ورزد که در راس همه ارزش ها توجه به مبداء و معاد است.

نياز انسان به معنويت از نگاه شهيد مطهري: «هيچ جامعه اي نيست که معنويت درآن مطرح نباشد و اصولاً جامعه بشري بدون معنويت قابل بقا نيست.» (2) اگر انسان هميشه دنبال ماديات برود و براي معنويت اهميت قائل نباشد هميشه روح و روان او ناراحت است.

اصالت نيازهاي معنوي :

اين نکته قابل توجه است که يک سلسله امور به انسان ارزش مي دهند و اگر اين معاني را از انسان بگيرند هيچ فرقي با حيوان نمي کند و آن معنويت و ارزش هاي متعالي است.

به قول سعدي:تن آدمي شريف است به جان آدميت، نه همين لباس زيباست نشان آدميت.

آدم بودن به يک سلسله صفات و اخلاق و معاني است که انسان به موجب آنها انسان است و ارزش و شخصيت پيدا مي کند. و هرچه جامعه کامل تر مي شود نيازهاي معنوي رشد مي کند.

خداوند به صورت يک الهام نظري به نفس آدمي کار خوب و بد را الهام نموده است و نياز به معلم نيست. قرآن مي فرمايد:« اوحينا اليهم فعل الخيرات واقام الصلواه ؛به مردم وحي کرديم کار خير انجام دهند و نماز به جاي آورند» (3)

دل و قلب آدمي با راستي ها و درستي ها و خوبي ها هماهنگ است، اما کژي ها ،دروغ ها ، خيانت ها وگناهان با روح و جان آدمي که از جنس ملکوت است هماهنگ نيست.

معنويت فردي و اجتماعي :

معنويت فردي همان اصلاح درون است ولي بايد توجه داشت که معنويت فراگير فقط به اصل درون محدود نمي شود.

دين علاوه بر اصلاح و ايجاد يک معنويت شايسته شخصيت انساني به بيرون و اصلاح ساختار اجتماع انساني نيز توجه دارد. لذا هنگامي که پيامبر(ص) سران کشورها را به اسلام دعوت مي کرد در نامه هايشان اين آيه را يادآور مي شد:« قل يا اهل الکتاب تعالوا الي کلمه سواء بيننا و بينکم الا نعبدوا الا الله ولانشرک به شيئا ؛بگو اي اهل کتاب بيائيد به سوي سخني که بين ما و شما يکسان است که به جز خداوند يگانه را نپرستيم و کسي را شريک او قرار ندهيم» (4)

راه هاي وصول به معنويت ديني :

کسب معنويت هم براي خود دستوراتي دارد.با رعايت آن دستورات است که گل هاي معنويت در بوستان جان مي رويد.

يکي از آن دستورات محبت و عشق به خداوند است . امام سجاد (ع) فرمايد:«مومن داراي پنج علامت است :ورع در خلوت،صدقه با کمي درآمد،صبر در مصيبت ،راست گوئي هنگام خوف» (5)

اطاعت و بنده خدا شدن به انسان، آزادي و عزت مي بخشد و محبت در ميان بندگان خدا اوج بندگي و اطاعت از معبود است.

در روايت آمده است : خداوندبه داوود(ص) وحي کرد هرکسي دوستدار کسي باشد،گفتارش او را تعريف و تمجيد مي کند،که محبت زمينه فراهم شدن اطاعت او از خدا را به همراه دارد (6)

به يقين اهداف بعثت و رسالت پيامبر (ص) اخلاق و معنويت است . اين نکته اي است که آيات و روايات فراواني به آن اشاره دارد و سر آن نيز روشن است زيرا بدون اخلاق و معنويت ديني نه دين براي مردم حضور دارد و نه دنياي آنان سامان پيدا مي کند.

قرآن مي فرمايد: «هو الذي بعث في الاميين رسولاً منهم يتلوا عليهم اياته و يزکيهم و يعلمهم الکتاب و الحکمه و ان کانوا من قبل لفي ضلال مبين ؛ پروردگارمان کسي است که در ميان جمعيت درس نخوانده رسولي از خودشان برانگيخت تا آياتش را بر آنها بخواند و آنها را پاک و منزه کند و کتاب و حکمت را به آنها بياموزد هرچند پيش از آن،درگمراهي آشکار بودند» (7)

منابع:

1- قرآن كريم ، سوره لقمان، آيه20

2- پيرامون انقلاب اسلامي ،شهيد مطهري

3- انبياء، آيه 73

4- آل عمران، آيه64

5- بحار الانوار،ج 64،ص293

6- بحار الانوار ،ج74 ،ص42

7- سوره جمعه، آيه2