سیماى شیعه در نگاه امام صادق(ع)
21 بازدید
تاریخ ارائه : 9/1/2013 9:22:00 AM
موضوع: الهیات و معارف اسلامی

امام صادق(ع) در سفارش‏هاى خود به عبدالله بن جندب پس از هشدارشيعيان به دام‏هاى شيطان، ويژگى‏هاى برجسته دوستان حقيقى خود رابر مى‏شمرد و سپس خصلت‏هاى ديگر شيعيان را بيان مى‏كند. دو ويژگى‏ ممتاز شيعيان از نگاه امام صادق(ع) عبارت است از:

1- آخرت

«لقد جلت الاخره فى اعينهم حتى ما يريدون بها بدلا... و انماكانت الدنيا عندهم بمنزله الشجاع الارقم و العدو الاعجم‏»; آخرت‏ در نگاه آن ها بسيار بزرگ است، به اندازه‏اى كه چيزى را با آن‏عوض نمى‏ كنند... و دنيا نزد آن‏ها همانند مارگزنده و دشمن بى‏ زبان‏ است.

پيروان حقيقى و دوستان واقعى خاندان نبوت عليهم السلام به چيزى‏ جز آخرت نمى‏ انديشند و تمام كردارها و رفتارهاى خود را با نگاه ‏به آخرت مى‏ سنجند. دنيا در نظر مؤمن وسيله‏ اى است‏براى رسيدن به‏ هدفى بزرگ كه همان زندگى جاودان آخرت است. دوستان حقيقى اهل‏بيت‏ عليهم السلام از مواهب دنيوى بهره مى ‏برند، اما هرگز زندگى‏ جاودان را با زندگى گذراى دنيا عوض نمى‏ كنند.

2- انس با خدا

«انسوا بالله واستوحشوا مما به استاءنس المترفون‏»; آن‏ها باخدا انس گرفته ‏اند و از آن‏چه كه مال اندوزان به آن انس ‏گرفته ‏اند، در هراسند.

مومنان از نعمت‏هاى الهى بهره مى ‏برند اما به آن‏ها وابسته‏ نمى ‏شوند. وابستگى به مال دنيا موجب بندگى انسان در برابرماديات خواهد شد. زراندوزان هماره به ثروت خود وابسته‏ اند.شيعيان واقعى با ياد خدا آرامش مى‏ يابند .

حضرت صادق(ع) پس از برشمردن اين دو ويژگى مهم، فرمود: «اولئك ‏اوليائى حقا بهم تكشف كل فتنه و ترفع كل بليه‏»; آن‏ها دوستان‏ حقيقى من هستند. به وسيله آن‏ها فتنه شكست مى ‏خورد و هرگرفتارى‏ هابر طرف مى‏ شود.

- حسابرسى خود

«حق على كل مسلم يعرفنا ان يعرف علمه فى كل يوم وليله على ‏نفسه فيكون محاسب نفسه فان راى حسنه استزاد منها و ان راى‏ سيئه استغفر منها، لئلايخزى يوم القيمه‏»; بر هرمسلمانى كه مارا مى‏ شناسد، سزاوار است كه كردارش را در هر شبانه روز بر خودعرضه دارد و به محاسبه آن‏ها بپردازد، تا اگر كار نيكى در آن‏هاديد، برآن‏ها بيفزايد و اگر كردار بدى در اعمال خود مشاهده كرد،از آن‏ها توبه كند، تا دچار ذلت و خوارى روز قيامت نگردد.

- سخاوت

«يابن جندب! ان شيعتنا يعرفون بخصال شتى: بالسخاء و البذل ‏للاخوان‏»; اى پسر جندب! همانا شيعيان ما به چند خصلت ‏شناخته‏ مى ‏شوند: به سخاوت و بخشش به برادران.

- خواندن پنجاه ركعت نماز و رعايت وقت نماز

«وبان يصلوا الخمسين ليلا و نهارا... و يحافظون على ‏الزوال‏»;شيعيان ما در شبانه روز پنجاه ركعت نماز مى‏ خوانند و توجه به‏ وقت نماز ظهر (خواندن نماز اول وقت) دارند.

- دورى از پرخاش و داد و فرياد

«لايهرون هريرالكلب‏»; شيعيان ما همانند سگ زوزه نمى‏ كشند.

- دورى از طمع

«ولايطمعون طمع الغراب‏»; شيعيان ما همانند كلاغ طماع و حريص‏ نيستند.

- دورى از دشمنان

«و لايجاورون لنا عدوا و لا يساءلون لنا مبغضاولوماتوا جوعا»;شيعيان ما با دشمنان همسايگى نمى ‏كنند و اگر از گرسنگى بميرند،چيزى از آن‏ها نمى‏ خواهند.

- دقت در خوراك

«شيعتنا لاياءكلون الجرى... و لا يشربون مسكرا»; شيعيان مامارماهى نمى‏ خورند... و شراب نم‏نوشند.

برگزيده‏ اى از ساير سفارش‏ها

- آثار استقامت

«يابن جندب لو ان شيعتنا استقاموا لصافحتهم الملائكه و لاظلهم‏الغمام و لاشرقوا نهارا و لا كلوا من فوقهم و من تحت ارجلهم ولما ساءلوا الله الا اعطاهم‏».

اگر شيعيان ما استقامت كنند، فرشتگان دست در دست آن‏هامى‏ گذارند، ابرهاى سفيد(رحمت) برآن‏ها سايه مى ‏افكند، چون روزدرخشنده و تابناك مى ‏شوند، از زمين و آسمان روزى مى ‏خورند و آنچه ‏از خدا بخواهند، خداوند به آن‏ها عطا مى‏ كند.

- شيوه برخورد با گناهكاران

1- گفتن خوبى‏ ها و پرهيز از سخن ناروا

«يابن جندب لاتقل فى‏ المذنبين من اهل دعوتكم الا خيرا»; اى پسرجندب! به گناهكاران از همكيشان خود جز خوبى و نيكويى چيزى مگو.

در برخورد با گناهكاران بايد با سخنان نيكو و گفتن خوبى‏ هاى ‏آنان، اميد مرده در آن‏ها را زنده كرد و از خشونت، گفتارناروا وبازگو نمودن لغزش‏هاى آن‏ها پرهيز كرد; زيرا چنين برخوردهايى‏ مجرمان را از پيمودن راه درست نااميد و نسبت‏ به دين و آموزه‏ هاى‏ آن گريزان مى ‏سازد.

2- در خواست توفيق براى گناهكاران

«واستكينوا الى الله فى توفيقهم‏»; توفيق آن‏ها را خاضعانه ازخداوند بخواهيد.

3- در خواست توبه براى گناهكاران

توبه از حالات سازنده انسان است كه انجام دهنده آن محبوب خداونداست:

«ان الله يحب التوابين‏»; خداوند كسانى كه بسيار توبه مى‏ كنندرا دوست دارد. (1)

توبه روشى است كه امام صادق(ع) براى پاكسازى گناهكار توصيه ‏كرده است. شيعيان واقعى بايد از خدا بخواهند كه گناهكاران ازكردار ناشايست ‏خود پشيمان شوند و به سوى خدا بازگردند، زيراخداوند بسيار توبه‏ پذير و بخشنده است; «اناالله هوالتواب‏ الرحيم‏» (2)

- راه بهشتى شدن

حضرت امام جعفر صادق(ع) سه راه را فراروى جويندگان بهشت قرارداده است:

1- پيروى از ائمه عليهم السلام .

2- برائت از دشمنان.

3- سخن گفتن آگاهانه و سكوت هنگام نا آگاهى.

«فكل من قصدنا و تولانا و لم يوال عدونا و قال ما يعلم و سكت‏ عما لايعلم او اشكل عليه فهو فى‏الجنه‏»

هر كس جويا و پيرو ما باشد و از دشمنان ما پيروى نكند و چيزى‏كه مى ‏داند، بگويد و از آن‏چه كه نمى ‏داند، يا بر او مشكل (مشتبه)است، سكوت كند، در بهشت است.

- ارزش سكوت

«عليك بالصمت، تعد حليما، جاهلا كنت او عالما، فان الصمت زين‏ لك عندالعلماء و سترلك عندالجهال.»

عالم باشى يا جاهل، خاموشى را برگزين تا بردبار به شمار آيى;زيرا خاموشى نزد دانايان زينت و در پيش نادانان پوشش است.

- دورى جستن از عقايد منحرف

خطر بدعت‏ها، گرايش‏هاى منحرف و قرائت‏هاى ناصواب از دين، هميشه‏متوجه جوامع شيعى بوده است.

«يابن جندب! بلغ معاشر شيعتنا و قل لهم: لاتذهبن بكم ‏المذاهب‏»; اى پسر جندب! به شيعيان ما بگو; مبادا را عقايدمنحرف، شما را از مذهب خودتان بيرون برد.

- نشانه‏ هاى ناتوانى

«قد عجز من لم يعد لكل بلاء صبرا و لكل نعمه شكرا و لكل عسريسرا»; ناتوان است كسى كه براى هر بلايى صبرى، براى هر نعمتى ‏شكرى و براى هر سختى آسانى آماده نكند.

- كردارهاى برتر

«يابن جندب! صل من قطعك، واعط من حرمك، و احسن الى من اساءاليك، و سلم على من سبك، و انصف من خاصمك، واعف عمن ظلمك، كماانك تحب ان يعفى عنك، فاعتبر بعفوالله عنك، الاترى ان شمسه‏اشرقت على الابرار و الفجار و ان مطره ينزل على الصالحين والخاطئين.»

اى پسر جندب! با كسى كه از تو بريده، وصل كن; به كسى كه چيزى‏ به تو نداده، چيز بده; باكسى كه به تو بدى كرده، خوبى كن; به‏ كسى كه به تو دشنام داده، سلام كن; باكسى كه با تو دشمنى كرده،انصاف داشته باش و از كسى كه به تو ظلم كرده، در گذر، همچنان‏كه دوست دارى از تو در گذرند. پس از گذشت‏ خداوند از خودت عبرت ‏بگير. آيا نمى ‏بينى خورشيد خداوند برخوبان و بدان مى‏ تابد وبارانش بر صالحان و مجرمان نازل مى‏ شود؟

- اساس اسلام

آخرين جمله از سفارش‏هاى امام صادق(ع) به ابن جندب درباره اهميت ‏و ارزش محبت اهل‏بيت عليهم السلام است.

«لكل شيى‏ء اساس و اساس الاسلام حبنا اهل ‏البيت‏»; هرچيزى را پايه‏ اى است و پايه اسلام، محبت ما اهل بيت عليهم السلام است.

پى‏ نوشتها:

1- بقره، آيه 222.

2- توبه، آيه 118.