زیارتی معادل بهشت و عدل الهی
29 بازدید
تاریخ ارائه : 9/5/2013 7:22:00 AM
موضوع: تاریخ و سیره

 آيا اين ثواب عادلانه است؟! اگر کسي اعمال صالح بسياري را نداشته باشد باز در بهشت رفتنش ترديد است اما شخصي که تنها زيارت کرده و هيچ عمل ديگري ندارد بهشتي! اين با عدالت خداوند متعال سازگاري ندارد.

  در روايات آمده است که زيارت حضرت فاطمه معصومه عليهاالسلام معادل بهشت است؟ به عنوان نمونه:

 أنّ زيارتَها تَعدِلُ‏ الجَنّة.(1) ابن قولويه، متوفي 367، استاد شيخ مفيد در کتاب كامل الزياراتش باب صد و ششم در فضيلت زيارت حضرت فاطمه دختر موسى بن جعفر صلوات اللَّه عليه در شهر قم‏ نقل مي کند از سعد بن سعد عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ‏ سَأَلْتُهُ عَنْ زِيَارَةِ فَاطِمَةَ بِنْتِ مُوسَى ع قَالَ مَنْ زَارَهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ(2)؛ (وي) گويد: از حضرت رضا عليه السلام پرسيدم زيارت حضرت فاطمه معصومه فضيلتى دارد؟ فرمود: هر كس قبر فاطمه را زيارت كند اهل بهشت خواهد بود.(3) در حديث ديگر روايت مي کند: پدرم رحمة اللَّه عليه و برادرم و جماعتى، از احمد بن ادريس، و غير او، از عمركى بن على البوفكى، از كسى كه ذكرش نموده از حضرت ابن الرضا(امام جواد) سلام اللَّه عليهما، حضرت فرمودند: مَنْ زَارَ قَبْرَ عَمَّتِي بِقُمَّ فَلَهُ الْجَنَّة(4)؛ كسى كه قبر عمّه ‏ام را در قم زيارت كند، بهشت برايش مى‏باشد.(5)

 بنابر اين روايات و روايات مشابه اين اجر در قبال زيارت حضرت معصومه عليهاالسلام ثابت است. اما شبهه اي مطرح مي شود که: چگونه مي شود که ثواب يک عمل هر چند بزرگ، بهشت باشد؟ و انسان بخاطر انجام عملي خاص شايستگي ورود به بهشت را پيدا کند و سعادتمند شود؟ آيا اين ثواب عادلانه است؟! اگر کسي اعمال صالح بسياري را نداشته باشد باز در بهشت رفتنش ترديد است اما شخصي که تنها زيارت کرده و هيچ عمل ديگري ندارد بهشتي! اين با عدالت خداوند متعال سازگاري ندارد. قرآن هم مي فرمايد:وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ‏ إِلاَّ ما سَعى(6)… براى انسان بهره‏ اى جز سعى و كوشش او نيست. و آيا اگر اينگونه باشد اين جزا ظالمانه نيست؟ در حالي که خداوند مي فرمايد: إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ‏ النَّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ(7)؛ خداوند هيچ به مردم ستم نمى‏كند؛ ولى اين مردمند كه به خويشتن ستم مى‏كنند! و يا وَ لا يَظْلِمُ‏ رَبُّكَ أَحَداً؛ و پروردگارت به هيچ كس ستم نمى‏كند.(8)

 در جواب بايد گفت: شيعه که اعتقاد به عدل خدا دارد بايد جواب قانع کننده اي داشته باشد؛ به همين خاطر اگر ثواب بهشت در قبال يک زيارت صوري باشد خواندن زيارت بدون دانستن معاني آن، آمدن به زيارت بدون شناختن شخص زيارت شده، اين مسلما اثر چنداني ندارد چه برسد که ثوابي به وزن بهشت داشته باشد.

 زيارتي مقبول است و داراي چنين اثر بزرگي که با معرفت و شناخت نسبت به زيارت شونده باشد. همچنان که در روايتي به اين مطلب اذعان شده است: فِي مَزَارِ الْبِحَارِ: رَأَيْتُ فِي بَعْضِ كُتُبِ الزِّيَارَاتِ حَدَّثَ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا ع قَالَ قَالَ يَا سَعْدُ عِنْدَكُمْ لَنَا قَبْرٌ قُلْتُ جُعِلْتُ‏ فِدَاكَ قَبْرُ فَاطِمَةَ بِنْتِ‏ مُوسَى‏ قَالَ نَعَمْ مَنْ زَارَهَا عَارِفاً بِحَقِّهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ(9)؛ در مزار بحار مي نويسد: در بعضى از كتابهاى زيارت ديدم كه على ابن ابراهيم از پدرش از سعد از حضرت رضا عليه السّلام نقل كرد كه فرمود: سعد قبرى از ما در بلاد شما است عرض كردم: فدايت شوم قبر فاطمه‏ دختر موسى بن جعفر عليهماالسّلام؟ فرمود: آرى هر كس زيارت كند او را با عرفان و معرفت، بهشت برين جايگاهش خواهد بود.(10) با توجه به اين روايت هر زيارتي از قبر حضرت معصومه عليهاالسلام ثواب سعادت ابدي را ندارد، بلکه زيارتي به بهاي بهشت داراست که با معرفت به مقام ايشان باشد.

 اما مقام اين بانو چقدر والاست که زيارت از قبرش چنين پاداشي دارد؟ عالم بزرگ آيت الله کريمي جهرمي مي نويسد: «در جلالت قدر و مرتبه والاي آن بانوي آسماني همين بس که مورد احترام و تقديس حضرات امامان معصوم و پيشوايان آسماني سلام الله عليهم اجمعين بوده ... از جمله مناقب و شرافتهاي افتخار آميز آن بزرگوار ورود يک صورت زيارت يا به تعبير معروف يک زيارتنامه مخصوص براي حضرت معصومه از ناحيه مقدس امامان صلوات الله عليهم مي باشد.

 آري ورود دستور خاص در کيفيت زيارت آن بانوي بهشتي حکايت از شأن عظيم و مقام رفيع و رتبه والاي او مي باشد... مطلبي که در نشان دادن مقام والا و با عظمت حضرت فاطمه معصومه سلام الله عليها نقش دارد فقره اي از زيارت حضرت است که مي فرمايد:إنّ لکِ عندالله شأنا من الشأن؛ حقا که براي تو در نزد خداوند شأني معهود و مخصوص است.»

 ايشان در ادامه مي گويند: «به نظر مي آيد که مقصود از شأن دوم که با الف و لام تعريف آمده است شأن ولايت و  امامت و عصمت باشد؛ يعني از براي تو شأني عظيم و موقعيتي رفيع از نوع شيون امامت و ولايت و عصمت و يا سهمي از آن مقام والاست... بنابراين ريشه هاي عميق ولايت و امامت در جان آن حضرت هست و از اين رو نفوذ و تأثير معنوي و روحاني حضرت در اعماق جان پيروان خاندان عصمت از نوع تأثير و نفوذ امامان پاک و معصوم است.»(11)

 معرفت اين بانوي بزرگ آنقدر بالاست که در زياتنامه ايشان که از امام رضا عليه السلام نقل شده آمده است که: و أَنْ لَا يَسْلُبَنَا مَعْرِفَتَكُمْ؛ خدا معرفت شما را از ما دور نکند.(12) معلوم مي شود که شناخت در اين جا صرف دانستن بدون عمل نيست و الا علم بي عمل بکار نمي آيد. و اين با عدالت خدا منافات ندارد.

 از طرفي ديگر خداوند آگاه به ميزان ثواب و ارزش اعمال است و ملاک ثواب را او مي داند.

 نتيجه اينکه ما از واقعيت اعمال و اثرشان اطلاعي نداريم زيارت اگر با معرفت بدان معنا که گفته شد باشد در واقع اثرش همين است.

پي نوشت ها:

 1. بحارالأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار،ج ‏48، ص  303

 2. كامل الزيارات، ص 324

 3. اخبار و آثار حضرت امام رضا عليه السلام‏، عزيز الله عطاردى،‏ ص  688، ناشر: انتشارات كتابخانه صدر

 4. كامل الزيارات، ص 324

 5. كامل الزيارات، ترجمه ذهنى تهرانى، ص 974

 6. سوره نجم، آيه 39، ترجمه آيت الله مکارم

 7. سوره يونس، آيه 44 ، ترجمه آيت الله مکارم

 8. سوره کهف، آيه 49

 9. بحارالأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، ج‏48، ص 317

 10. زندگانى حضرت امام موسى كاظم عليه السلام‏، موسى خسروى‏، ص285 ،ناشر: اسلاميه‏

 11. بانوي ملکوت، آيت الله کريمي جهرمي، ص 61 تا 64

 12. بحارالأنوار، ج 99، ص 265