فضیلت و آثار زیارت امام رضا(ع)
19 بازدید
تاریخ ارائه : 9/10/2013 7:35:00 AM
موضوع: تاریخ و سیره

روايات در بردارنده فضيلت زيارت آن حضرت شگفت‏ انگيز و بسيار مهم‏تر از آن چيزي است كه در اين‏ باره‏ گفته شده است.در روايات رسيده از پيامبر خداو اهل بيت ـ عليهم السلام ـ درباره فضيلت زيارت معصومان(عليهم‌السلام) و آداب آن و گروهي از عبادات و احكام حرمشان روايات متعدد و متنوعي از معصومان(عليهم‌السلام) رسيده است كه محدثان بزرگ در ثبت و ضبط آنهاكوشيده ‏اند. همان طور كه مي‏ دانيم امام علي بن موسي الرضا(عليه‌السلام) ازبزرگترين مؤمنان، شهيدان، صالحان، صديقان ويكي از معصومان ـ عليهم السلام ـ است. بر طبق روايات و آيات قرآن كسي كه حتي يكي ازصفتهاي يادشده را داشته باشد، نزد خداي متعال جايگاه ممتاز و بلندي دارد وبه طور كلي زيارت قبرش مطلوب است و داراي آثار معنوي است.

فضيلت زيارت حضرت امام رضا(عليه‌السلام)

همان طور كه پيش‏تر اشاره شد، حضرت رضا(عليه‌السلام) از كامل‏ ترين مومنان، صديقان، مجاهدان، صالحان، شهيدان، هاديان امت وهشتمين معصوم و فرزند رسول خدا و اميرمومنان(عليهم‌السلام) است و هر كدام ا ز خصلتهاي ياد شده سبب مي‏ شود زيارت ايشان از پاداش و آثار خاصي برخوردار باشد، كه در اين نوشته از توضيح آنها صرف نظر مي‏ شود و در اين بخش رواياتي را كه از پيامبر خدا و ائمه ـ عليهم السلام ـ درباره فضيلت زيارت آن حضرت نقل كرده‏اند فراروي خوانندگان مي‏ نهيم :

* پاداش زيارت حضرت رضا در مقايسه با پاداش حج

جناب شيخ طوسي از حضرت رضا(عليه‌السلام) نقل كرده است كه آن حضرت فرمود:

«در خراسان بقعه ‏اي است و زماني خواهد آمد كه آن بقعه همواره محل رفت و آمد و مطاف فرشتگان مي‏شود تا روز قيامت كه در صور دميده مي‏شود و قيامت فرا مي‏رسد.»

پرسيدند: اي پسر رسول خدا! اين بقعه كدام بقعه است؟ فرمود:

«اين بقعه در سرزمين طوس است، به خدا سوگند! آن زمين، باغي از باغهاي بهشت است. هر كه مرا دراين بقعه زيارت كند مانند كسي است كه رسول خدا را زيارت كرده است و براي او پاداش هزار حج مقبول و هزار عمره مقبول نوشته خواهد شد و من و پدرانم روز قيامت شفاعت كننده او خواهيم بود.»

در روايتي ديگر بزنطي مي‏گويد: نامه حضرت رضا(عليه‌السلام) را خواندم، در آن نامه چنين آمده بود:

«به شيعيان من بگو زيارت من به اندازه هزار حج پاداش دارد.»

بزنطي مي‏گويد از امام جواد(عليه‌السلام) از روي تعجب پرسيدم: به اندازه هزار حج؟ آن حضرت فرمود: «آري: به خدا سوگند كسي كه او را زيارت كند در حالي كه حق او را مي‏ شناسد، به اندازه هزار، هزار حج(يك ميليون حج) پاداش دارد.»

بر طبق روايتي ديگر امام موسي بن جعفر(عليه‌السلام) فرمود:

«كسي كه قبر فرزندم علي(عليه‌السلام) را زيارت كند، پاداش او هفتاد حج نيكو و مقبول خواهد بود.»

مازني مي‏گويد: از سر تعجب پرسيدم: هفتاد حج؟ فرمود:

«هفتاد هزار حج.»

عرض كردم: زيارت او به اندازه هفتاد هزار حج پاداش دارد؟ فرمود: آري! بسياري از حج هاپذيرفته نمي‏شوند. هر كس فرزندم علي را زيارت كند ويك شب نزد ايشان بماند، به كسي مي‏ماند كه خدا را در عرش زيارت كرده است.»

در برخي از اين روايات هفتاد حج و در برخي هزارحج و عمره و در برخي يك ميليون و در برخي هفتاد هزار حج وعمره پاداش زيارت امام رضا(عليه‌السلام) قرار داده شده است.

اين روايات با هم ناسازگاري ندارد؛ زيرا گروهي از روايات به طور روشن نشان مي‏دهد كه مخاطبان امام كاظم، امام رضا و امام جواد ـ عليهم السلام ـ زمينه و ظرفيت شنيدن فضيلت بسيار گران و ارزشمند زيارت آن حضرت را نداشتند؛ از اين رو، امام(عليه‌السلام) ظرفيت آنان را ملاحظه كرده و باتوجه به آن از ثواب زيارت مرقد مطهر حضرت رضا(عليه‌السلام) سخن مي‏گفتند. گواه اين نكته آن است كه آنان از شنيدن حتي اندكي از اجر زيارت آن حضرت شگفت زده مي‏شدند. همان طور كه روايات ياد شده نشانگر آن است كه اجر بالا و ثواب هزار حج براي همه زائران ايشان نيست، بلكه تنها آن دسته از زائران ايشان از آن مرحله از پاداش بهره خواهند برد كه از روي معرفت ايشان را زيارت كنند و حق آن حضرت را به گونه ‏اي شايسته بشناسند.

افزون بر آن كه، همان طور كه خواهد آمد، زيارت حضرت رضا(عليه‌السلام) در همه زمان ها يكسان نيست بلكه در برخي از زمانها فضيلت افزون‏تري دارد و نيز بايد توجه داشت گروهي از زائران در مسير زيارت به رنج و زحمت مي‏افتند و زيارت براي آنان سختي‏ هايي دارد، كه پاداش زيارت اين گروه بيش‏تر خواهد بود.

* نشاط و شادابي

زيارت امام رضا(عليه‌السلام) براي زائراني كه از سر شوق و عشق به بارگاه ملكوتي و قدسي آن حضرت مشرف شده ‏اند، فوايد گوناگوني دارد. آن حرم پاكيزه و دل‏ انگيز سرشار از معنويت است و جذبه ‏هايش آن چنان تاثيري بر جان زائر مي‏ گذارد كه به مقدار ظرفيتش مي‏تواند از آن چشمه جوشان معنويت بنوشد و در نتيجه اندوه نشسته بر جان او زدوده شده و غمها از جانش رخت بر مي‏ بندد. پيامبر اعظم(صلي الله وعليه وآله) فرمود:

«پاره تن من در خراسان دفن خواهد شد. هر انسان اندوهناكي او را زيارت كند، خداي عزوجل اندوه او را از بين خواهد برد و هر گناهكاري كه به زيارت او بشتابد، خدا گناهانش را مي‏آمرزد.»

* آمرزش گناهان

زمين طوس و آن جاكه فرزند بي همتاي موساي فاطمه(عليهماالسلام) به خاك سپرده شده گوهري است گرانبهاكه خاك بهشت بر آن حسرت برد و فرشتگان براي زيارت آن گروه گروه از آسمان به زمين مي‏شتابند. فضاي معنوي و الهي حرم مطهر به گونه‏ اي است كه جان زائران در زلال كوثران شست‏ وشو داده خواهد شد و گناهشان خواهد ريخت. در واقع، آنان كه از سر صدق و براي زيارت پا در آن زمين قدسي مي‏ گذارند، خداي عزوجل جامه ذلت معصيت را از تن هايشان مي‏كند و بار سنگين گناه را از دوششان بر مي‏دارد.

در روايات متعددي به اين نكته اشاره شده است. امام جواد(عليه‌السلام) فرمود:

«هركس قبر پدرم را در طوس زيارت كند، خدا گناهان گذشته و آينده ‏اش را مي ‏آمرزد.»

وشاء مي‏گويد: علي بن موسي الرضا(عليه‌السلام) درباره فضيلت زيارت قبرشان چنين فرمودند:

«به زودي از سر ظلم و ستم با سم كشته خواهم شد. هر كس مرا زيارت كند و حال آن كه حق مرا مي‏شناسد، گناهان گذشته و آينده ‏اش را خدا مي‏آمرزد.»

* نجات و فرياد رسي

بر طبق آيات قرآن و سخنان معصومان(عليهم‌السلام) قيامت روز دشواري است؛ روزي است كه پرده‏ها كنار مي‏رود و خداي متعال چهره واقعي آدميان را مي‏نماياند و همه بايد پاسخ گوي اعمال خود باشند. اين روز بسي طولاني است و براي رهايي از دشواريهاي آن بايد از مراحل مختلف به سلامت عبور كرد. برخي از اين مراحل هولناك عبارت است از هنگامي كه نامه‏هاي اعمال گناهكاران و صالحان به آنان داده مي‏شود و زماني كه اين اعمال با ترازوهاي خاص سنجيده و وزن مي‏گردد و گاه عبور از پل صراط. بر پايه رواياتي كه محدثان بزرگ شيعه و سني روايت كرده‏اند، در آن شرايط حساس، حضرت رضا(عليه‌السلام) زائرانش را دستگيري كرده و نجات مي‏دهد.

حمدان ديواني از آن حضرت در اين باره اين گونه نقل كرده است:

«هر كس مرا با دوري سرا و مقبره ‏ام زيارت كند، روز قيامت در سه جايگاه او را درمي‏ يابم و از هولهاي رستاخيز مي‏ رهانم. آن گاه كه نامه‏ هاي اعمال از چپ و راست به انسانها داده شود و به هنگام گذر از صراط و در برابر ميزان.»

* شفاعت

بسياري از آدميان دست كم بخش عظيمي از زندگي خود را با غفلت مي‏ گذرانند و چون روز حساب فرا رسد بايد در برابر خداي متعال بايستند و پاسخ آن چه را كرده‏اند و گفته ‏اند و روا داشته‏ اند، بدهند و خود را براي كيفر يا پاداش الهي آماده سازند و هول و هراس و دريغ و پشيماني و بزرگي كيفر خداي متعال در آن روز به اندازه‏ اي است كه نمي‏توان آن را توصيف كرد. در آن اوضاع و احوال سخت و سهمگين است كه اولياي الهي دوستان خود را شفاعت كرده و از هلاكت مي‏رهانند. بزنطي چنين روايت كرده است:

«از حضرت رضا(عليه‌السلام) شنيدم كه فرمود: هر كس از دوستانم مرا زيارت كند در حالي كه حقم را بشناسد، روز قيامت او را شفاعت خواهم كرد.»

در روايتي ديگر، حسن بن فضال از آن حضرت اين گونه نقل كرده است:

«من مسموم و كشته و در غربت دفن خواهم شد و اين مطلب را از طريق پدرم، به نقل از پدرش و اجدادش، از اميرمؤمنان، علي بن ابي طالب از رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ مي‏دانم. آگاه باشيد هر كس مرا با غربت و دوري سرايم زيارت كند، من و پدرانم روز قيامت شفيعان او خواهيم بود و كسي كه ما شفيع او باشيم، اگر چه به اندازه جن و انس گناه داشته باشد، گناهان او بخشيده خواهد شد.»

بر طبق روايتي ديگر، هروي مي‏گويد: حضرت رضا(عليه‌السلام) وارد قبه‏اي شد كه هارون در آن دفن شده است و با دست مباركش در كنار آن خطي كشيد و فرمود:

«اين تربت من است و در آن دفن خواهم شد و خداي متعال اين مكان را محل آمد و شد شيعيان و دوستانم قرار خواهد داد. به خدا سوگند هر يك از آنان كه مرا زيارت كند، يا بر من سلام كند، به سبب شفاعت ماـ كه اهل بيت پيامبريم ـ مشمول بخشش و مهرباني خدا قرار خواهد گرفت.»

شيخ صدوق نقل كرده است كه مردي از خراسان به آن حضرت عرض كرد: اي پسر رسول خدا! در خواب پيامبر خدا را ديدم، گو اين كه به من چنين فرمود:

«چگونه خواهيد بود، زماني كه پاره تنم در سرزمين شما دفن شود و امانت من ميان شما نگهداري شود و ستاره‏ام در خاك شما پنهان شود؟»

حضرت رضا(عليه‌السلام) فرمود:

«منم كه در سرزمين شما دفن مي‏شوم و من پاره تن پيامبر شمايم و منم امانت و ستاره. آگاه باشيد! هر كس مرا زيارت كند، در حالي كه بشناسد حق و اطاعتي كه خدا براي من واجب كرده است، من و پدرانم روز قيامت شفيع او خواهيم بود و كسي كه من و پدرانم شفيع او باشيم، نجات مي‏يابد؛ گر چه بار گناه او به اندازه بار گناه انس و جن باشد.»

* استجابت دعا

خداوند متعال مي‏فرمايد «ادعوني استجب لكم» بر طبق اين آيه شريفه، خداي متعال وعده داده‏است دعاي بندگان خود رابه اجابت برساند، اما دعابراي اين كه مستجاب شود اولاً واقعاً بايد دعا باشد و بنده از سر بندگي و باهمه وجود از خداي خود خواسته‏اش را بخواهد، و ثانياً بايد شرايط دعا را آن طوركه در ديگر آيات قرآن و روايات رسيده است، داشته باشد. در اين ميان پاره‏اي از امور در مستجاب شدن دعاها تاثير فراوان دارد. به عنوان مثال، زمان و مكان دعاكردن در به ثمر نشستن دعاها تاثير فراوان دارد. دعا كردن در شب قدر، شب‏هاي ماه رمضان، ايام شهادت معصومان مانند: روز عاشورا، شب عرفه، عيد قربان و جمعه با ديگر ايام متفاوت است. همانگونه كه دعا كردن در كنار خانه خدا، مسجد پيامبر، مسجد كوفه، زير گنبد امام حسينـ عليه السلامـ و...با مكان‏هاي عادي تفاوت دارد.

از مكان هايي كه همواره رحمت و عنايت‏هاي خاص الهي بر آن فرود مي‏آيد و از نورانيت ويژه و صفاي معنوي بي بديلي برخوردار است، حرم مطهر علي بن موسي الرضا(عليه‌السلام) است، اوضاع و احوال و شرايط و اوصاف حرم مطهر زمينه را فراهم مي‏آورد و شرايطي را رقم مي‏زند كه زائر به خداي متعال نزديك شود و زمينه به هدف رسيدن دعاهاي او فراهم آيد.

ياسر، خادم امام علي بن موسي الرضا(عليه‌السلام) از آن حضرت چنين نقل مي‏كند:

«براي زيارت هيچ قبري جز قبرهاي ماسفر نكنيد، بدانيد كه من ظالمانه با سم كشته و در سرزمين غربت دفن خواهم شد، پس هر كس براي زيارت من سفر كند، دعايش مستجاب و گناهانش بخشوده خواهد شد.»

منابع :

1- قرآن مجيد  ترجمه محمد مهدي فولادوند

2- عيون اخبار الرضا  شيخ صدوق

3-وسائل الشيعه شيخ حر عاملي

4- علل الشرايع فضل ابن شاذان

5-فقه الرضا امير سيد حسين اصفهاني