دنیا، ملاک ارزش گذاری
11 بازدید
تاریخ ارائه : 9/29/2013 9:00:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

قالَ علي عليه السلام: «اِذا اَقبَلَتِ الدُّنيا عَلي قَومٍ اَعارَتهُم مَحاسِنَ غَيرِهِم، وَ اِذا اَدبَرَت عَنهُم سَلَبَتهُم مَحاسِنَ اَنفُسِهِم»

امام علي عليه السلام مي فرمايند: هنگامي که دنيا به کام جمعي تمام شود، کمالات و نيکي هاي ديگران را نيز به ايشان واگذار مي کند، و اگر سر ناسازگاري بگذارد محاسن و نيکي هاي خودشان را نيز از ايشان مي ستاند. 

در نگاه دنياداران ملاک هر ارزش و اعتبار ميزان برخورداري از بهره هاي مادي و امکانات دنيوي است. از آن جايي که نگاه چنين کساني با استفاده از معيارهاي شناخته شده مادّي صورت مي گيرد، لذا در قضاوت و داوري و در ردّ و قبول و در دوستي و دشمني و در تمام روابط خود، از همين ديدگاه وارد مي شوند، و با چنين برداشتي از زندگي به داوري مي نشينند: «هر کسي با دنيا رفيق تر و از امکانات و امتيازات مادي برخوردارتر است، با داشتن اين امتيازات، همه جا موفق است».

هنگامي که کسي با چنين امکاناتي شناخته مي شود، در واقع هويت آن شخص را به نمايش گذاشته است. امکاناتي مانند زندگي پُر رفاه، پوشش زيبا، اتومبيل آخرين سيستم، ماهواره، موبايل، و ديگر مظاهر مادي که هر يک ملاک مشخصي براي ارزش گذاري درباره افراد است، و اگر غرب زدگي و استفاده از وسايل و امکانات غربي هم مطرح شود، امتيازات ديگري محسوب خواهد شد.

در واقع با شاه کليدي که در اختيار داردف نه تنها درب بسته اي پيش رو نخواهد داشت، بلکه علاوه بر بهره هاي مادي، امتيازات و نسبت هاي معنوي بي شماري را هم به دست خواهد آورد؛ کرم، جود، آقايي، احترام، مقبوليت اجتماعي، موقعيت سياسي و ده ها امتياز ديگر.

در واقع دنيا در روي کرد خود به افراد، گويا همه چيز را براي ايشان به همراه مي آورد، حتي اگر پيشينة بد، سابقه نامطلوب و عاري از تمام کمالات هم داشته باشند. اما خدا نکند دنيا به او پشت کند و سر ناسازگاري بگذارد که اين اول بدبختي است، و اگر بي مهري دنيا در حق او ادامه پيدا کند، رفته رفته نه تنها دوست و رفيق و آشنا و بيگانه را از دست مي دهد و تنها مي شود، بلکه بسياري از کمالات نفساني و خصوصيات شخصي خود را نيز از دست مي دهد. در واقع با از دست دادن دنيا انگار همة خوبي ها را از دست داده است. اين تفسيري بر سخن جاودانه امام حسين (ع) است که مي فرمايد:

«الناس عبيد الدنيا» مردم سر سپردگان دنيا هستند.

«يحوطونه مادّرت معايشهم» مادامي که با دنياي آنها سازگاري داشته باشد دنيدار هستند.

«و اذا محصوا بالبلاء قلّ الديانون» آن وقتي که امتحان شدند، و در بوتة آزمايش قرار گرفتند، درصد دين داري کاسته مي شود.

بديهي است که با چنين برداشتي از دين، ملاک راي و نظري نسبت به افراد هم رنگ مادي به خود مي گيرد و در داوري دنيا زده افراد ارزيابي مي گردد.

و لذا علي عليه السلام مي فرمايند:

هنگامي که دنيا به کام جمعي تمام شود، کمالات و نيکي هاي ديگران را نيز به ايشان عاريه مي دهد، و اگر سر ناسازگاري بگذارد محاسن و نيکي هاي خودشان را نيز ناديده مي گيرد!

در حالي که معيار و ملاک ارزش گذاري در فرهنگ دين باوري؛ تقوا، علم، جهاد، تعهد، وظيفه شناسي، اخلاق شايسته و امثال اين هاست که ماندگارند و زمينه جاودانگي انسان را فراهم مي کنند.

پيش صاحب نظران مُلک سليمان باد است

بلکه آنَ ست سليمان، که ز ملک آزاد است

آن که گويند که بر آب نهاد است جهان

مَشنو اي خواجه که تا، درنگري بر باد است