نگاه آزادی درکلام امیر مومنان علی (ع)
30 بازدید
تاریخ ارائه : 10/5/2013 1:33:00 PM
موضوع: علوم سیاسی

1- آزادي شخصي:

امام مي فرمايد:بايد هرمانعي را که رفت و آمد مردم را مشکل ميکند از سر راه آنها بر دارند و يا دستور ميدهد که در هر موضوعي که مربوط به آنها نيست دخالت نکنند  و هيچکس را وادار به جيزي نسازند که قانون به آن اجازه نمي دهد .

چنان چه در عهدنامه اي به مالک اشتر نخعي آمده است:

در مورد بازرگانان در رفت و آمد خود نيازمند آزادي بيشتري هستند امام مي فرمايد به آنان اجازه داده شود که از آزادي شخصي خود در هرميداني استفاده کنند درخشکي و دريا در کوه و بيابان.آري چگونه امام علي (ع) اين آزادي را براي همه مردم قائل نشود در حاليکه اين آزادي را به دشمنان خود داده است تا هرکدام ازآنها مايل است به معاويه ملحق شود او در انتخاب اين راه آزاد است و هيچکس از او جلوگيري نمي کند و قانون هم معترض وي نمي گردد.با توجه به همين مسئله است که امام به يکي از دشمنان خودميفرمايد من به تو اجازه مي دهم در کار خود آنچنان باشي که براي توآشکار شده است و بر اساس همين است که امام فرمود مردم به بيعت دعوت شدند هرکس که بر من بيعت کرد پذيرفتم و آنکس که امتناع کرد بحال خود واگذاشتم.

باز امام درجاي ديگري فرموده شما با حلال وحرام آشنا هستيد بايد از علم خود استفاده کنيد.

در پرتو روشن به اينکه مردم آزاد خلق مي شوند امير مومنان علي (ع) متوجه پدران شده و خطاب به آنان فرمودند:فرزندان خود را با اخلاق خود تربيت نکنيد زيرا که آنان براي زماني غير از زمان شما خلق شده اند.

2- آزادي در مسکن

امام علي (ع) وقتي ماموران خود را به ولايات مي فرستاد اين دستور را به آنها مي داد.هيچکس را مترسانيد و اگرکسي مايل نباشد بر او گذر مکن و بيشتر از آنچه خداوند فرموده است ازاو مگير و اگر به قبيله اي رسيدي بر کنار آنها فرود آي بدون آن که به منزلشان وارد شوي سپس با آرامش و وقار به سوي آنها برو و در نزد آنان بايست و بر آنها سلام کن ودرود و تحيت بر ايشان کوتاهي منما و سپس به آنها بگو اي بندگان خدا دوست و خليفه خداوند مرا به سوي شما فرستاده است تا که حق  خداوندي را از شما بگيرم آيا در دارايي و مال شما خداوند را حق و سهمي است که آنرا بپردازد. اگرکسي جواب منفي داد به او مراجعه منما و اگرکسي پاسخ مثبت داد هم راه او برو بدون آنکه او را بترساني  و يا بيم دهي و يا بر او سخت گرفته و او را به دشواري واداري. هرگاه او گاو و گوسفند و شترداشته باشد بي اجازه او نزد آنها مرو و اگر نزد چهار پايان رسيدي با آنها همچون کسي نگاه کن که بر صاحب آن تسلط دارد و چهار پايان را نرانده و مترسان.

3- آزادي کار:

امام علي (ع) يکي از وظايف دولت و به استاندارخود در مصر دستور مي دهد که سفارش بازرگانان و صنعتگران را بنما و به کارمندان خود دستور بده که به آنان نيکي کنند.انسان منشا و وسيله سود هايي هستند که به مردم و کشور ميرسد و همين ها است که سود را ازنقاط دور دست ازخشکي ها و درياها جلگه و کوهها و جاهاييکه مردم نمي توانند در آن گرد بيايند وجرئت رفتن به آنجا را ندارند به سوي تو جلب ميکنند امورآنها راچه درمرکز فرمانروايي تو باشد و چه در شهرها اطراف به دقت مورد رسيدگي قرار ده و به آنان توجه داشته باش شما مي بينيد که امام علي (ع) به کارمندان دولت خود دستوردادکه هيچ انساني را به کاري که مايل نيست مجبور نسازند و پاداش ومزد کسي را که فقط از آزادي و رضايت در زمين يا نهر به نيکي کار ميکند بدهند.

4- آزادي فکر و انديشه

امام علي (ع) در تجويز آزادي تفکر و انديشه اجازه ايست که به مخالفين داده تا در تصورات و انديشه ها و راه روش خود آزاد باشند بدين ترتيب انديشه و بررسي نمايند و سپس به آنچه تشخيص  دادند عمل کنند.

امام مي فرمايد: هيچ جنبش و حرکتي نيست مگر آنکه تو در آن نيازمندمعرفت و آگاهي هستي.

امام به مالک اشتر مي فرمايد:از انحصار طلبي و به خود  اختصاص دادن آنچه که همه مردم در آن برابرند بپرهيز.

يعني مردم در حقوق مساوي هستند  بين کوچک و بزرگ مسلمان و غير مسلمان عرب  يا غير عرب فرقي نيست.

و براي غير مسلمان امام مي فرمايد اموال و خون  آنان همچون اموال و خون ما محترم است.

امام در خصوص اموال عمومي مي فرمايد : 

اموال عمومي اموال همه مردم است وبه همين علت هم حقي از حقوق تمامي مردم است و در پرتو همين بينش بود که علي بن ابي طالب در موقع تقسيم اموال و توزيع بيت المال بدون در نظر داشتن دور يا نزديک شريف يا غير شريف مساوات را بر قرار مينمود.

امام علي (ع) در خصوص غير مسلمانان به مالک  اشتر مي فرمايد : اموال و خون غير مسلمانان همچون مال و خون ما محترم است وآنچه که براي آنان مباح و جايز است براي ديگران نيز مباح و جايز است و آنچه که براي آنان حرام است براي بقيه نيز حرام است .

امام به مالک اشتر در خصوص ناتوانان از کار مي فرمايد : در هر شهري براي آنان سهمي از بيت المال و مقداري از غلات قرار بده زيرا حقي که بايد به دور برسد همان حقي است که بايد به نزديک برسد و بدين ترتيب حق همگان مراعات مي شود . و چون اين اموال بطور امانت در نزد دولت و حکومت است برخود  دولت واجب است که درباره آنان تحقيق کند . و آنان را پيدا کند و نيازمندهاي آنان را مرتفع سازد.

امام در ادامه مي فرمايد :

در طبقه بينوا و بدبخت و محروم کساني هستند که چون در چشمها کوچکند و بتو دسترسي ندارند اينانرا فراموش نکن و به وضعيتشان رسيدگي بنما زيرا اين گروه از مردم بيشتر از ديگران نيازمند به رسيدگي و عدالت هستند .