اهمیت و فضیلت اعتکاف
481 بازدید
تاریخ ارائه : 4/25/2015 1:00:00 PM
موضوع: اخلاق و عرفان


خداوند متعال هدف از خلقت را در قرآن كريم عبادت و بندگي بيان نمود

و ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون 20

اعتكاف از آنجاكه عملي است كه مطابقت با هدف كلي نظام آفرينش دارد لذا مثل ساير عبادت از اهميت بسزايي بر خوردار است ، منتهي نكته قابل توجه آن است كه اعتكاف تنها يك عبادت نيست بلكه مجموعه اي از بهترين عبادت است ، روزه ، نماز ، حضور در مسجد، دعا، تهجد تلاوت قرآن و... از جمله كارهايي است كه معتكفان در طول روزهاي اعتكاف به آنها  مشغول اند. كه هر كدام آن ها تاثير بسزايي در رشد و تعالي روح انسان و كسب تقوي دارد.

الف: ارزش اعتكاف در قرآن

و عهدنا الي ابراهيم و اسماعيل ان طهرا بيتي للطائفين و العاكفين والركع السجود21

ما از ابراهيم و اسماعيل پيمان گرفتيم كه خانه ام را براي طواف كنندگان و معتفكين و نمازگزاران پاكيزه نمايند.

از اين آيه مباركه نكات ذيل استفاده مي شود : 

1ـ مشروعيت اعتكاف در اديان گذشته و دين مبين اسلام از اين آيه مباركه فهميده مي شود

2ـ خداوند براي معتكفين و اعتكاف ارزش قائل شده بطوريكه دو پيامبر بزرگ خود را مامور تطهير و آماده سازي مساجد براي معتكفين قرار داد.

3ـ از ذكر اعتكاف در كنار طواف خانه خدا و همتاي ركوع و سجود قرار گرفتن ، معلوم مي شود كه اعتكاف از بارزترين مصاديق بندگي است .

4ـ يكي از اهداف بنياد خانه خدا و مساجد در روي زمين، اعتكاف در آن مي باشد .

5ـ آماده سازي خانه خدا براي عبادت از جمله اعتكاف از وظايف اولياي اللهي است .

6ـ اعتكاف نوعي مهماني خدا است كه خداوند خانه خودش را محل اعتكاف قرار مي دهد .

7ـ اعتكاف عمل مقدسي است كه بايد در بهترين نقطه روي زمين يعني مسجد الحرام و ديگر مساجد معروف صورت گيرد .

8 ـ نماز را در هر كجا مي شود اقامه كرد، روزه را در هر كجا مي شود گرفت امّا اعتكاف بايد در خانه خدا آنهم نه در هر جاي مسجد بلكه بهترين مسجد روي كره زمين يعني مسجد الحرام و مسجدالنبي با فضيلت ترين مسجد در هر شهر و منطقه يعني مسجد جامع برگزار شود .

ب: اهميت اعتكاف در روايات

اعتكاف در جوامع روائي نيز از برجسته ترين مظهر بندگي در پيشگاه ربوبي قلمداد شده است . سيره پيامبر اكرم(ص) و اهل بيت(ع) علاوه بر سخنان گهربار آنها، گواه روشن بر جايگاه ويژه اعتكاف مي باشد.

 مرحوم مجلسي از امام صادق عليه السلام روايت نمود: كان رسول الله(ص) اذا كان العشرالاواخر اعتكف في المسجد1

همانا رسول خدا (ص) در دهه آخر ماه مبارك در مسجد خودش اعتكاف مي كرد و اهميت اعتكاف در نزد پيامبر(ص) تا آنجاست كه در سال دوم هجري كه بخاطر جنگ بدر اعتكاف انجام نداد، سال بعد آن را قضا كرد 22و يكي از ستون هاي مسجدالنبي به نامه اسطوانه السرير23 كه تا به امروز معلوم و معين است ، محل اعتكاف پيامبر(ص) بوده است .

در بيان نوراني امام سجاد (ع) اعتكاف در ماه مبارك رمضان برتراز حج و عمره قلمداد شده است.

من اعتكف عشرا في رمضان كان كحجتين و عمرتين24.

هركس در ماه رمضان ده روز معتكف شود ارزش آن معادل دو حج و عمره مي باشد .

در روايت نبوي مشهور ، ثمره و نتيجه اعتكاف، آمرزيده شدن تمام گناهان عنوان شده است .

من اعتكف ايماناً و احتسابا غفر له ما تقدم من ذنبه25

هركس با ايمان و اعتقاد معتكف شود خداوندگناهان گذشته اش را مي آمرزد.

در بيان نوراني ديگر ، اعتكاف برخورداري از پاداش انجام همه حسنات قلمداد شده است.

المعتكف يعكف الذنوب و يجري له من الاجر كاجر عامل الحسنات كلها 26

معتكف همچون كسي است كه همه كارهاي پسنديده را انجام داده باشد.

و در روايت ديگر از پيامبر اكرم (ص) نقل شده كه خداوند صد و بيست در رحمت به روي كعبه باز مي كند كه شصت در رحمت مربوط به طواف كنندگان و بيست در ديگر به تماشا گران اختصاص دارد27.

يكي از ويژگي هاي اعتكاف كه نشانگراهميت و فضيلت آن است اين است كه:

اعتكاف همچون نماز نيست كه در هر كجا بشود اقامه كرد و مثل روزه نيست كه در هر كجا بشود انجام داد بلكه بايد در مسجد خانه خدا نه هر مسجد بلكه مسجد جامع و مطرح شهر و منطقه و در مسجد الحرام و مسجد النبي بايد اقامه شود (لا يصلح الا عتكاف الا في المسجد الحرام و مسجدالرسول و مسجد جماعه28.

از ويژگي هاي ديگر اعتكاف اين است كه مشتمل بر چند عبادت است كه هر كدام مايه تقرب الي الله مي شود مثل نماز الصلاه قربان كل تقي ـ مثل روزه كه نه تنها شرط صحت اعتكاف است (لا اعتكاف الا بصوم29 هيچ اعتكافي نيست بدون روزه صحيح نيست) بلكه خداوند خودش را جزاي روزه داران قرار مي دهد ، الصوم لي و انا اجزي 30 و روايت شده، خداوند به روزه داران از همه نزديكتر است و مثل جلوس در مسجد كه علي(ع) فرمود : نشستن در مسجد از براي من از جلوس در بهشت بهتر است چونكه نشستن در مسجد رضايت خداوند را به همراه دارد31. نبي مكرم اسلام(ص) به اباذر فرمود : خداوند متعال به كسي كه مادام در مسجد باشد براي هر نَفَس او، 
درجه اي در بهشت ثبت مي شود و ملائكه براي او درود مي فرستد.