پرداخت صدقه براي حضرت مهدي (ع)
58 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

از جمله وظايف منتظران حضرت مهدي (عج) ، صدقه دادن به نيت سلامتي و تندرستي وجود مبارك امام (ع) است. در اين جا يك سوال مطرح است و آن اين كه وجود، سلامتي و بقاي حضرت با عنايت خداوند متعال صورت مي گيرد و وجود مباركش كه در ساليان طولاني از سوي پروردگار محافظت شده است ، چه نيازي به صدقه دارد؟

در پاسخ بايد گفت صدقه براي حضرت مهدي (ع) به دو شكل متصور است:

-    صدقه از جانب امام (ع): يعني انسان به نيابت از آن حضرت صدقه دهد تا براي ايشان ثواب و اجر حاصل گردد، همان طور كه مي توان به نيابت آن حضرت حج انجام داد. در اين موارد اشكالي وجود ندارد زيرا سخن از درخواست سلامتي براي حضرت مطرح نيست.

-    صدقه براي سلامتي حضرت: آيا امام نيازي به صدقه دارد؟ در پاسخ مي توان گفت كه صدقه براي سلامتي آن حضرت ، مي تواند براي حفاظت در برابر بيماري ها باشد نه به دليل حفظ از مرگ. ايشان نيز مانند ساير ائمه معصومين ممكن است در معرض برخي آفات قرار گرفته و بيمار شود.

 به طور مثال در زندگاني امام صادق (ع) چنين آمده كه بر حضرت تبي عارض گشت، حضرت چندين بار يا فاطمه گفتند، (1) . در جاي ديگر آمده كه امام صادق(ع) در شب بيست و سوم ماه رمضان مريض بودند دستور دادند با همان حال بيماري، ايشان را به مسجد ببرند، ظاهراً به خاطر اهميت احياء شب بيست و سوم رمضان. (2)

در حقيقت در زندگي ائمه اطهار (ع) مشاهده مي‌شود كه امامان بزرگوار مريض مي‌شدند و در بعضي موارد دستور ذبح گوسفند ، قرباني و اطعام مي‌دادند. وجود مقدس امام زمان (ع) هم يكي از ائمه معصوم است و از آن قاعده مستثني نيست. نكته‌اي كه هست اينكه ائمه (ع) در معرض آسيب‌هاي ديگر بوده‌اند و در جنگ با دشمنان ممكن بود دچار جراحت شده و يا به شهادت برسند، ليكن اراده خداوند سبحان بر اين قرار گرفته كه وجود مقدس حضرت ولي‌عصر(ع) حفظ شود تا زمان ظهور برسد و چشم منتظران روشن گردد.

روايات :

رواياتي در خصوص نيابت از حج و پرداخت صدقه وجود دارد كه به برخي از آن ها اشاره مي كنيم:

 امام صادق(ع) مي‌فرمايد: صدقه در شب، خشم و غصب خداوند را خاموش، گناه بزرگ را محو، و حساب روز قيامت را آسان مي‌كند و صدقه در روز، موجب بركت در مال و زيادي عمر مي‌شود (3)

علي بن ابي حمزه مي‌گويد: به حضرت موسي بن جعفر(ع) عرض كردم: آيا از طرف زندگان و مردگان از خويشان و دوستان، حج به جا آورم و نماز بخوانم و صدقه بدهم؟ حضرت فرمود: بله، از سوي آنها صدقه بده، و نماز بگزار و به خاطر صله و پيوندت با او پاداش ديگري [نيز] برايت خواهد بود. (4)

مرحوم حاج شيخ عباس قمي در كتاب منتهي الآمال  به وظايف بندگان در زمان غيبت پرداخته و از جمله آن وظايف، صدقه براي حفظ وجود مقدس آن حضرت و نيز حج به نيابت آن حضرت اشاره كرده و نوشته است: اين عمل (حج نيابتي) انجام مي‌گرفته و مورد تقدير حضرتش واقع شده است.

 سيد علي بن طاووس به فرزندش چنين سفارش كرده است:  پس در پيروزي و وفاداري و تعلّق خاطر و دلبستگي نسبت به آن حضرت(ع) به گونه‌اي باش كه خداوند و رسول او(ص) و پدران آن حضرت و خود او از تو مي‌خواهند و (هنگامي كه نماز حاجت به جاي مي‌آوري) حوائج آن بزرگوار را بر خواسته‌هاي خود مقدم بدار و صدقه دادن از سوي آن جناب را پيش از صدقه دادن از سوي خودت و عزيزانت قرار ده و دعا براي آن حضرت را مقدم بدار كه سبب مي‌شود به سوي تو توجه كند و به تو احسان نمايد. (5)

امام صادق(ع) نيز مي‌فرمايد: چه چيز باز مي‌دارد شما را كه نسبت به والدين خود در حال زنده بودن و پس از مرگشان نيكي نمايد، از سوي آنان نماز بگزارد، از طرف ايشان صدقه بدهد، حج بجاي آورد و روزه بگيرد، پس آنچه انجام داده براي آنان خواهد بود و مثل آن ثواب براي او است. پس خداوند عزّوجل به خاطر نيكي و صله‌اش، خير بسياري براي او خواهد افزود. (6)

از مجموع روايات روشن مي‌شود كه صدقه دادن ، نماز خواندن ، حج به جا آوردن و انجام امور خير به نيابت از زندگان و مردگان جايز، بلكه مستحب بوده و از آنجا كه امام (ع) نسبت به شيعيانشان اولي به نفس خودشان است و بايد در تمام امور آن حضرت را مقدم بر خودشان بدارند، پس به جاست كه در صدقه دادن هم مانند دعا كردن، آن حضرت را بر خود مقدم نمايند.

 ضمناً تفاوت نمي‌كند كه بدون نيابت، اين صدقه را براي سلامتي آن وجود مقدس و به خاطر ثوابش به ايشان هديه كند يا به نيابت از آن بزرگوار، چه اين كه در سيره و روش علماي دين و توصيه آنها، هر دو وجه وجود داشته است.

منابع:

1. ، شيخ عباس قمي، بيت الاحزان

2. مفاتيح الجنان، اعمال وارده در شب بيست و سوم ماه مبارك رمضان

3. ينابيع الحكمه، ج 3، ص 459

4. وسايل الشيعه، ج 5، ص 367، ح 9

5. علي بن طاووس ،كشف المحجه، صص 152 ـ 151

6. اصول كافي، ج 2‌، ص 159