سی درس از سی جزء قرآن-درس اول از جزء اول:
43 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

�مقام والای انسان�

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُواْ أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاء وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لاَ تَعْلَمُونَ                                                                                                     �سوره بقره، آیه 30�

معنی آیه:

هنگامی که پروردگار تو به فرشتگان گفت من در روی زمین جانشین و حاکمی قرار خواهم داد فرشتگان گفتند پروردگارا آیا کسی را در زمین قرار می دهی که فساد و خونریزی کند؟ ما تسبیح و حمد تو را بجا می آوریم. پروردگار فرمود: من حقایقی را می دانم که شما نمی دانید.

نکات مهم آیه:

1- در آیه قبل سخن از همه مواهب زمین برای انسان از طرف خداوند سبحان مطرح بود.

2- در این آیه سخن از رهبری و خلافت انسان است.

3- طرح مسائل با اهل تدبیر، یکی از اصول مدیریت است.

4- تنها مسئله ای که خداوند با کارگزارانش قبل از آفرینش طرح کرد خلقت انسان بود.

5- انتساب خلیفه و جانشین و حاکم الهی تنها از سوی خداست.

6- انسان جانشین و خلیفه دائمی خداوند در زمین است.

7- انسان اشرف مخلوقات و لایق مقام خلیفه الهی است.

8- علوم و اطلاعات فرشتگان محدود است.

9- اعتراض و بهانه گناهی است که با فرشتگان سازگاری ندارد ولی سئوال و رفع ابهام یک ارزش است.

10- ملائکه فساد و خونریزی را کار دائمی انسان می دانستند.

11- حاک و خلیفه الهی باید عادل باشد نه فاسد و فاسق.

12- طرح لیاقت خود اگر براساس حسادت نباشد مانعی ندارد.

13- برای قضاوت کردن باید تمام خیرات و شرور را کنار هم گذاشت و نباید زود قضاوت کرد.

14- عبادت و تسبیح در فضای آرام تنها نشان و ملاک لیاقت نیست.

15- به خاطر انحراف یا فساد گروهی نباید امکان رشد دیگران گرفته شود.

16- آفرینش ملائکه قبل از انسان بوده است.

17- خداوند قبلاً امکانات زندگی را فراهم می کند بعد انسان را می آفریند. �خلق لکم ما فی الارض جمیعاً�.

18- مطیع بودن و تسلیم بودن منافات با سئوال کردن برای رفع ابهام ندارد.

19- زشتی فساد و خونریزی از اول برای همه معلوم و روشن بوده است.

20- همه آحاد انسانها، خلیفه خدا نیستند چون بعضی از آنها به اندازه ای سقوط می کنند که می فرماید: �اولئک کالانعام بل هم اضل�.

21- قرارگاه این خلیفه، زمین است.

22- به دیگران اجازه دهید تا سئوال کنند.

23- توقع نداشته باشید همه مردم بی چون و چرا سخن یا کار شما را تصدیق کنند.

 

چند سئوال:

1- فرشتگان چگونه خونریزی و فساد  انسان را پیش بینی می کردند؟

الف: یا از طریق اخبار الهی

ب: یا سوء سابقه ا نسانهای قبل از حضرت آدم در عوالم دیگر یا در همین عالم

ج: یا به خاطر پیش بینی صحیحی که از انسان خاکی داشته اند.

2- چرا خداوند تنها در آفرینش انسان موضوع را با فرشتگان مطرح کرد؟

زیرا انسان مخلوق ویژه خداست و در بهترین قوام خلق شده است. (فی احسن تقویم)

و از طرفی در آفرینش او روح خدایی دمیده شده است. (و نفخت فیه من روحی)

و بعد از خلقت او خداوند به خود تبریک گفته است. (تبارک الله احسن الخالقین)

 

3- خداوند چه نیازی به جانشین خلیفه دارد؟

این جانشینی به خاطر عجز خدا نیست بلکه به خاطر کرامت و فضیلت و رتبه ای است که انسان دارد. و دیگر آنکه نظام آفرینش براساس واسطه هاست یعنی در حالی که خداوند به انجام همه  امور قادر و تواناست ولی برای اجرای امور واسطه هایی را قرار داده است.

منبع: تفسیر نور جلد 1

مروری کوتاه بر جزء یک:

1- وجود سوره مبارکه حمد به عنوان فاتحه الکتاب که از بزرگترین سوره های قرآن مجید و از نظر معارف می باشد زینت بخش این جزء است.

2- وجود آیه شریفه بسم الله الرحمن الرحیم سرآغاز قرآن مجید به عنوان بزرگترین آیه قرآن از نظر محتوی بر زیبایی این جزء و همه اجزاء قرآن افزوده است.

3- موضوعات مهمی چون (تقسیم مردم به سه گروه متقین، کافرین و منافقین، داستان آفرینش حضرت آدم و وسوسه های شیطان، داستان گاو بنی اسرائیل و قوم یهود، اعجاز قرآن و دعوت به مبارزه طلبی، داستان هاروت و ماروت، ادعای واهی و بی اساس قوم یهود، داستان حضرت ابراهیم و بنای کعبه و دهها موضوع جالب دیگر این جزء را مزین نموده اند.

4- یادی از (بسم الله الرحمن الرحیم) این بزرگترین آیه:

بسم الله: نشانگر رنگ  الهی و بیانگر جهت گیری توحیدی ماست.

بسم الله: رمز بقاء و دوام است، و هرچ هرنگ خدایی نداشته باشد فانی است.

بسم الله: رمز عشق به خدا و توکل به اوست، رمز توحید است.

بسم الله: رمز خروج از تکبر و اظهار عجز به درگاه خداست، گام اول بندگی اوست.

بسم الله: رمز فراری دادن شیطان است، رمز یاد خداست در همه اصول.

بسم الله: عامل قداست یافتن کارهاست و بیمه کردن آنهاست.