درس‌هایی از جزء ششم
30 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

درس‌هایی از جزء ششم

«ولایت در قرآن»
.... الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذِینَ کَفَرُواْ مِن دِینِکُمْ فَلاَ تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ الإِسْلاَمَ دِینًا..... «سوره مائده، آیه ۳»
معنی آیه:  امروز کافران از دین شما مأیوس شدند پس از آنان نترسید و از من بترسید. امروز دینتان را برای شما کامل کردم و نعمت خود را برای شما تمام نمودم و اسلام را به‌عنوان دین برایتان پسندیدم.

نکات مهم آیه: ۱- قوام مکتب به رهبری صحیح است و با وجود آن همه کفار مأیوس شدند نه با چیز دیگر.

 ۲- اگر رهبر غدیر (و ولایت) در جامع باشد مسلمانان نباید ترسی داشته باشند.

 ۳- مهمترین روزنه امید کفار، مرگ رهبر مسلمین است با تعیین امیر المومنین به رهبری، آن روزنه بسته شد.

 ۴- اگر دشمن خارجی هم شما را رها کند، دشمن داخلی وزمینه درونی گناه وجود دارد که باید به خشیت از خدا به مقابله او رفت.

 ۵- دین بدون رهبر، کامل نیست. «اکملت لکم دینکم»

۶- اگر از طریق رهبری به نعمت های الهی جهت داده نشود همه نعمت ها هدر رفته و ناتمام می ماند. (اتممت علیکم نعمتی)

 ۷- مکتب بی رهبر، پسندیده و مورد رضای خدا نیست.

 ۸- اگر هر یک از «کمال دین، اتمام حجت، رضایت حق، و یأس کفار» در روزی اتفاق می افتد. کافی است که آن روز ایام الله باشد تا چه رسد به روزی مثل غدیر که همه این ویژگیها را یک جا دارد.

 ۹- کفار از دین کامل می ترسند و از مسلمین مأیوس می شوند، نه از دینی که رهبرش تسلیم، جهادش تعطیل، منافعش تاراج، مردمش متفرق باشند.

 ۱۰- اگر کفار از شما مأیوس نشده اند، لابد نقص در دین شماست.

 ۱۱- کفار بدون رهبر غدیر، امیدها دارند و با تعیین رهبر غدیر، مأیوس می شوند.

 ۱۲- مسلمانان در انتظار روز یأس کفار بودند و غدیر، فرا رسیدن آن روز بود.

 ۱۳- نصب علی (ع) به امامت اتمام نعمت است و رها کردن ولایت او کفران نعمت.

 ۱۴- اگر مسلمانان از خط رهبری غدیر دست برنمی داشتند، هیچ خطری در تاریخ از سوی کفار متوجه آنان نمی شد.

 ۱۵- مهمترین هشدارهای قرآن در مورد انحراف از رهبری است.

شرحی در مورد آیه مورد بحث

به روایات شیعه و سنی این قسمت آیه (الیوم یئس الذین...) پس از نصب علی بن ابیطالب (ع) به امامت در غدیر خم نازل شده است. غیر از دلایل نقلی، تحلیلی عقلی هم همین را می رساند، چون چهار ویژگی برای آن روز بیان شده است:

۱- یأس از کفار،

۲- روز کمال دین،

۳- روز اتمام نعمت الهی بر مردم،

۴- روزی که اسلام به‌عنوان (دین) مردم و یک مذهب کامل، مورد پسند خدا قرار گرفته است. همه روزهای تاریخ اسلام را اگر بررسی کنیم هیچ روزی مانند بعثت، هجرت، تولد حضرت فاطمه، پیروزی در جنگها، حجه الوداع و... به همه ارزشهایی که داشتند شامل این چهار صفت مهم نیستند پس تنها روزی که این صفات را دارد روز غدیر خم است.


 
آیات دیگر مربوط به ولایت در این جزء:

۱- ای رسول: آنچه را از سوی پروردگارت بر تو نازل شده ابلاغ کن اگر چنین نکنی رسالت الهی را نرسانده ای (نترس) خداوند تو را از (شر) مردم حفظ می‌کند خداوند قطعاً گروه کافر را هدایت نمی کند. در روایات بسیاری از شیعه و سنی آمده که این آیه مربوط به هیجدهم ذی الحجه سال دهم هجری در سفر حجه الوداع پیامبر اسلام است لذا محتوای این پیام مهم، رهبری و امامت و خلافت علی (ع) بود.

 ۲- تنها ولی و سرپرست شما خداوند و پیامبرش و کسانی اند که ایمان آورده اید و نماز برپا می دارند و در حال رکوع زکات می دهند. در شأن نزول این آیه آمده است سائلی وارد مسجد رسول خدا (ص) شد و از مردم درخواست کمک کرد کسی چیزی به او نداد. علی (ع) به او اشاره کرد در حالی که به نماز مشغول بود در حال رکوع انگشتر خود را به سائل بخشید در تکریم این بخشش این آیه نازل شد.

نکات آیه:

۱- اسلام هم دین ولایت است هم برائت، جاذبه و دافعه. در آیات قبل، از ولی قرار دادن یهود و نصاری نهی کرد اینجا می فرماید خدا و رسول را ولی قرار دهید.

 ۲- معمولاً نماز و زکات در کنار هم مطرح می‌شود ولی در این آیه هر دو به هم آمیخته است.

 ۳- کسی که اهل نماز و زکات نیست حق ولایت و رهبری بر مردم ندارد.

 ۴- برای رسیدگی به محرومان، حتی نماز خود را مانع ندانید.

 ۵- خلق منهای خدا مارکسیسم است. خدا منهای خلق رهبانیت است. اما خلق در مسیر الله روش اسلامی است.  ضمناً در آیات ۵۱، ۷۵، ۸۰ و ۸۱ سوره مائده خداوند مومنین را از اینکه کافران را سرپرست و دوست خود انتخاب کنند نهی فرموده است.

مروری بر جزء ششم:

۱- ای مردم همانا پیامبر از سوی خداوند همراه با حق برای شما آمده است. پس به او ایمان بیاورید که برای شما بهتر است. (۱۷۰- نساء)

 ۲- ای کسانی که ایمان آورده اید به عقد و پیمان های خود وفا کنید. (۱- مائده)

 ۳- ای کسانی که ایمان آورده اید در انجام کارهای نیک و تقوا یکدیگر را یاری دهید ولی در گناه و ستمکاری به هم یاری نرسانید. (۲- مائده)

 ۴- ای کسانی که ایمان آورده اید هرگاه به نماز ایستادید پس باید صورت ها و دستهایتان را تا آرنج بشویید و قسمتی از سرها و پاهایتان را تا مفصلم مسح کنید. (۶- مائده)

 ۵- ای کسانی که ایمان آورده اید همواره برای خدا قیام کنید و به عدالت گواهی دهید. (۸- مائده)

۶- ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا کنید و برای تقرب به او وسیله بجویید و در راه خدا جهاد کنید باشد که رستگار شوید. (۲۵- مائده)

 ۷- ای کسانی که ایمان آورده اید یهود و نصاری را تکیه گاه و سرپرست و دوست نگیرید. (۵۱- مائده)

 ۸- تنها ولی و سرپرست شما خدا، پیامبر و کسانی که ایمان آورده اند و نماز برپا می دارند و در حال رکوع زکات می دهند. (۵۵- مائده)

۹- دست مرد و زن دزد را به کیفر اعمالشان قطع کنید. (۳۸- مائده)

 ۱۰- نعمت خداوند را بر خودتان به یاد آورید و نیز پیمانی را که او با شما بسته است. (۷- مائده)

۱۱- هر کس انسانی را بکشد بی آنکه کسی را در زمین کشته و تباهی کرده باشد مثل آن است که همه مردم را کشته باشد. (۳۲- مائده)

۱۲- از مردم نترسید و از مخالفت با من بترسید و آیات را به بهای اندک نفرشید. (۴۴- مائده)