درس‌هایی از جزء هفتم
37 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

درس‌هایی از جزء هفتم

«خودسازی»یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ عَلَیْکُمْ أَنفُسَکُمْ لاَ یَضُرُّکُم مَّن ضَلَّ إِذَا اهْتَدَیْتُمْ إِلَى اللّهِ مَرْجِعُکُمْ جَمِیعًا فَیُنَبِّئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ «سوره مائده، آیه ۱۰۵»
معنی آیه: ای کسانی که ایمان آورده اید بر شما باد (حفظ) خودتان، آنکه گمراه شد، زیانی بر شما نمی رساند، هرگاه که شما هدایت یافته باشید بازگشت شما به سوی خداست، پس او شما را به آنچه می کردید آگاه می سازد.

نکات مهم آیه:
۱- در راه حق از تنهایی نترسید.

 ۲- اگر حریف دیگران نشدید، حریف نفس خود باشید.

 ۳- گناه و انحراف جامعه، مجوز گناه کردن افراد نیست.

 ۴- روحیه خود را به خاطر انحراف دیگران از دست ندهید.

 ۵- در راه نجات دیگران، خودتان غرق نشوید.

۶- از بیرون به شما کسی آسیب نمی زند، اگر شکست بخورید از خودتان است.

 ۷- در قیامت، هر کس مسئول کار خویش است.

 ۸- راه اسلام چنان منطقی و استوار است که شبهه و انحراف دیگران به آن خلل نمی رساند.

 ۹- چنان باید تربیت شوید که فساد محیط و جامعه در شما تأثیر نگذارد.

 ۱۰- اول خودسازی سپس جامعه سازی. ۱۱- در دنیای تاریک، شما به تنهایی چراغ روشن باشید.

 ۱۲- در پی کشف افشای عیوب دیگران نباشید. (علیکم انفسکم)

 ۱۳- راه مصونیت یافتن شما هدایت پذیری شماست.

 ۱۴- ایمان به معاد، عامل خودسازی است. (تفسیر نور جلد ۳)

بحثی از تفسیر المیزان در رابطه با آیه فوق:
۱- این آیه برای انسان راهی و هدفی فرض کرده که هر کس به سوی آن هدف راهپیمایی می‌کند.

 ۲- خداوند در قرآن آدمیان را به گمشده خود یعنی راهی که فطرت در جستجوی آن است راهنمایی می‌کند.

 ۳- اگر فرمود: بر شما باد به نفستان، مقصود این است که شما ملازمت کنید نفس خود را از جهت اینکه نفس شما راه هدایت شماست.

 ۴- نفس مومن همان طریقی است که باید آن را سلوک نماید.

 ۵- خدا هدف است و انسان راه. انسان عاقل هیچگاه هدف را فراموش نمی کند.

 ۶- اگر کسی هدف را (که خداست) گم کند راه را یعنی خود را گم کرده است.

 ۷- طریق انسان به سوی خداوند همان نفس اوست.

معرفت نفس از دیدگاه امام علی (ع):
۱- بزرگترین جهل، جهل انسان است به نفس خویش.

 ۲- بزرگترین حکمت ها برای انسان نفس خود را شناختن است.

 ۳- بهترین عقل انسان خودشناسی اوست.

 ۴- شگفت دارم از کسی که برای گمشده خود جار می زند و از این و آن می پرسد در حالی که خودش را گم کرده و در پی یافتن خود نیست.

 ۵- چگونه دیگری را می شناسد کسی که هنوز خود را نشناخته.

 ۶- در معرفت آدمی همین بس که خود را بشناسد و در نادانی اش همین بس که خود را نشناسد.

 ۷- هر کس که نفس خویش را بشناسد دیگران را بهتر می شناسد و هر کس نسبت به نفس خود جاهل باشد نسبت به دیگران جاهل تر است.

 ۸- معرفت نفس نافع ترین معرفت هاست.

 ۹- جاهل به نفس خود مباش زیرا کسی که جاهل به نفس خود باشد در حقیقت به همه چیز جاهل است.

 ۱۰- شگفت دارم از کسی که خود را نشناخته، چگونه می تواند پروردگار خود را بشناسد.
علامه طباطبایی (ره) در المیزان در شرح حدیث نفس می فرماید:  انسان وقتی به سیر درباره نفس خود بپردازد و اغیار را از دل بیرون رانده با دل خلوت کند از هر چیزی منقطع و به خداوند متعال می پیوندد و این خود باعث معرفت پروردگار می‌شود. (المیزان، جلد ۱۱)

مروری بر جزء هفتم:
۱- ای کسانی که ایمان آورده اید چیزهای پاکیزه ای را که خدا برای شما حلال کرده است بر خود حرام نکنید و از حد نگذرانید، قطعاً خداوند تجاوزکاران را دوست نمی دارد. (۸۷- مائده)

 ۲- ای کسانی که ایمان آورده اید قطعاً شراب و قمار و بت ها و تیرهای قرعه، پلید و از کارهای شیطانی است. (۹۰- مائده)

 ۳- از آنچه خداوند روزی حلال و پاکیزه به شما بخشیده بخورید. (۸۸- مائده)

 ۴- ای کسانی که ایمان آورده اید در حال احرام شکار نکنید. (۹۵- مائده)

 ۵- ای کسانی که ایمان آورده اید از چیزها و اسراری که اگر برایتان آشکار شود ناراحتتان می‌کند نپرسید. (۱۰۱- مائده)

 ۶- ای کسانی که ایمان آورده اید بر شما باد حفظ خودتان اگر شما هدایت یافته باشید هیچ گمراهی نمی تواند زیانی به شما برساند. (۱۰۵- مائده)

 ۷- از خدا اطاعت کنید و پیامبر را فرمانبردار باشید. (۹۲- مائده)

 ۸- بگو در زمین بگردید سپس سرنوشت شوم تکذیب کنندگان را بنگرید. (۱۱- انعام)

 ۹- هرگاه کسانی را دیدی که در آیات ما به قصد تخطئه فرو می روند از آنان اعراض کن تا (مسیر سخن را عوض کرده) وارد مطلب دیگری شود.

 ۱۰- کسانی که دین خدا را به بازی و سرگرمی گرفتند و دنیا مغرورشان کرده است رها کن. (۷۰- انعام)

۱۱- آنچه را از سوی پروردگارت به تو وحی شده پیروی کن. (۱۰۶- انعام)

 ۱۲- به معبود کسانی که غیر خدا را می خوانند ناسزا نگویید که در نتیجه آنان هم به خاطر جهل و دشمنی به خداوند متعال ناسزا بگویند. (۱۰۸- انعام)