درس‌هایی از جزء نهم
40 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

درس‌هایی از جزء نهم
«نقش تقوا در معرفت انسان»
یِا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إَن تَتَّقُواْ اللّهَ یَجْعَل لَّکُمْ فُرْقَانًا وَیُکَفِّرْ عَنکُمْ سَیِّئَاتِکُمْ وَیَغْفِرْ لَکُمْ وَاللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ «سوره انفال، آیه ۲۹»

معنی آیه: ای کسانی که ایمان آورده اید: اگر تقوای الهی داشته باشید خداوند برایتان فرقان (قوه شناخت حق از باطل) قرار می دهد و گناهانتان را می پوشاند و شما را می آمرزد و خداوند صاحب فضل و بخشش بزرگ است.

نکات مهم آیه:

۱- معیار شناخت حق از باطل متعدد است. 

الف: انبیاء و اولیاء الهی در حدیث آمده است که هر کس علی (ع) را رها کند خدا را رها کرده است.

 ب: کتاب آسمانی که با عرضه به آن می توان حق از باطل را تشخیص داد.
ج: تقوا 

۲- تقوی عامل شناخت صحیح و آبرو و حیثیت اجتماعی و مغفرت اخروی است.

 ۳- کسانی که تمایلات نفسانی را کنار بگذارند حق را تشخیص می دهند و تقوی سبب پیدایش بینش صحیح است.

 ۴- قلب پاک و تقوی همچون آینه علوم و حقایق را می گیرد. جمال یار ندارد حجاب و پرده، ولی غبار ره بنشان تا نظر توانی کرد «حافظ»۵- در آیه ۲۸۲ بقره خداوند می فرماید: «اتقوالله و یعلمکم الله» یعنی پروا از خدا کنید، خدا یادتان می دهد. گویا روح همچون آینه ای است که تقوا غبار از آن می زداید و نور خورشید حق در آن منعکس می‌شود و برعکس حرص ها و طمع ها سبب لغزش عمل می‌شود. (شرح آیه فوق از تفسیر نمونه جلد ۷)

چه رابطه ای است بین تقوی و بینش انسان
۱- نیروی عقل انسان برای درک حقایق آماده است اما پرده هایی از حرص و طمع و شهوت و خودبینی و حسد و عشق های افراطی به مال و زن و فرزند و جاه و مقام همچون دود سیاهی در مقابل دید عقل آشکار می‌گردد. حقیقت سرایــی است آراستـه هـوا و هـوس گرد برخاسته نبینی که هر جا برخاست گردد نبیند نظر گرچه بیناست مرد

۲- هر کمال در هر کجاست پرتوی از کمال حق است. هر قدر انسان به خدا نزدیکتر شود نور بیشتری از آن کمال مطلق در وجود او انعکاس خواهد یافت هرگاه انسان در پرتوی تقوا و پرهیز از گناه به خداوند نزدیک شود سهم بیشتری از علم و دانش الهی دریافت خواهد کرد.

 ۳- از نظر تجزیه و تحلیل عقلی نیز پیوند میان تقوی و درک حقایق قابل فهم است. به‌عنوان مثال: در خانواده ای که تقوا نیست و کودکان در محیط آلوده پرورش می یابند و از همان طفولیت به فساد و بی بند و باری خو می گیرند در آینده که بزرگ می شوند تشخیص نیکی ها از بدی ها برای آنها مشکل می‌شود.

تقوا در قرآن مجید
۱- کرامت در پرتو تقوا حاصل می‌شود (ان اکرمکم عندالله اتقاکم) حجرات ۱۳شخصی به حضرت رضا (ع) عرض کرد: کسی از نظر خانوادگی با شرافت تر از شما وجود ندارد. حضرت فرمود: شرافت پدران من به دلیل تقوی و فرمان برداری از خداست.

 ۲- تقوا بهترین لباس است (و لباس التقوی ذلک خیر). اعراف ۲۶همانطور که لباس ظاهری موجب زیبایی انسان گشته عیوب انسان را می پوشاند. لباس باطنی تقوا نیز انسان را به زیور اخلاق آراسته کردهف زشتی های انسان را می پوشاند.

 ۳- تقوا بهترین زاد و توشه قیامت است (فان الله الزاد التقوی) بقره ۱۶۸انسان دو گونه سفر دارد

۱- سفر در دنیا

۲- سفر از دنیا 

برای سفر در دنیا زاد و توشه مادی نیاز است ولی برای سفر از دنیا زاد و توشه معنوی که همان معرفت و محبت به خداست نیاز می باشد و فرق آن این است که توشه مادی انسان را از رنج و عذاب موقت دنیا نجات می دهد ولی زاد و توشه معنوی انسان را از رنج و مشقتهای همیشگی نجات می دهد.

 ۴- تقوی باعث قبولی اعمال است. (انما یتقبل الله من المتقین)

 ۵- قرآن کسانی را که اهل تقوا هستند هدایت می‌کند.(ذلک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین)

تقوای همه جانبه در قرآن
الف: تقوا در غذا خوردن (کلو مما رزقکم الله حلالا طیباً و اتقوا الله) مائده ۸۸ 

ب: تقوا در جهاد (آل عمران ۲۰) 

ج: تقوا در معامله (آل عمران ۱۳۰)

د: تقوا در معاشرت با مردم (حجرات ۱۲) 

هـ: تقوا در انفاق (لیل ۷۵) 

و: تقوا در پیروی از پیامبر (حشر ۷)

مروری بر جزء نهم:
۱- اگر مردم شهرها و آبادی ها ایمان می آوردند و تقوا پیشه می کردند قطعاً برکات آسمان و زمین را به روی آنها می گشودیم. (۹۶- اعراف)

۲- به زودی کسانی را که با ناحق در زمین تکبر می ورزند از ایمان به آیات خود منصرف می سازم. (۴۶- اعراف)

 ۳- ای پیامبر از آنان (جمعی از بنی اسرائیل) درباره آبادی که در کنار دریا بود سئوال کن آنگاه که به قانون و روز شنبه تجاوز می کردند. (۱۶۳- اعراف)

 ۴- با مردم عفو و گذشت را پیشه کن. (۱۹۹- اعراف)

 ۵- هرگاه از طرف شیطان (و شیطان صفت) وسوسه ای به تو رسد پس به خداوند پناه آور، قطعاً او شنوا و داناست. (۲۰۰- اعراف)

 ۶- پروردگارت را در دل خود، از روی تضرع و هراس آهسته و آرام و در هر صبح و شام یاد کن و از غافلان نباش. (۲۰۵- اعراف)

 ۷- هرگاه قرآن خوانده شود به آن گوش دهید و ساکت شوید تا بشنوید، باشد که مورد رحمت قرار گیرید. (۲۰۴- اعراف)

 ۸- ای کسانی که ایمان آورده اید هرگاه با کافران برخورد کردید که به طور انبوه در جبهه به سوی شما آورده اند پشت به آنان نکنید و مگریزید. (۱۵- انفال)

 ۹- ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا و فرستاده او پیروی کنید. (۲۰- انفال)

 ۱۰- ای کسانی که ایمان آورده اید هرگاه خداوند و رسول شما را به چیزی که حیات بخش شماست دعوت می‌کنند بپذیرید. (۲۴- انفال)

 ۱۱- ای کسانی که ایمان آورده اید به خدا و پیامبر خیانت نکنید. (۲۷- انفال)

 ۱۲- ای کسانی که ایمان آورده اید اگر تقوای الهی پیشه کنید خداوند برایتان قوه تشخیص حق از باطل قرار می دهد. (۲۹- انفال)