درس‌هایی از جزء یازدهم قرآن کریم
57 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

درس‌هایی از جزء یازدهم قرآن کریم

ناسپاسی انسان

وَإِذَا مَسَّ الإِنسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنبِهِ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَآئِمًا فَلَمَّا کَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ کَأَن لَّمْ یَدْعُنَا إِلَى ضُرٍّ مَّسَّهُ کَذَلِکَ زُیِّنَ لِلْمُسْرِفِینَ مَا کَانُواْ یَعْمَلُونَ «سوره یونس، آیه ۱۲»
معنی آیه: و هنگامی که ضرری به انسان برسد ما را به دعا می خواند در حالی که به پهلو خوابیده یا نشسته یا استاده است. ولی چون ضرر را از او برطرف ساختیم چنان به راه خود می رود که گویی هرگز ما را برای گرفتاری که به وی رسیده بود نخوانده است، اینگونه برای اسرافکاران جلوه می‌کند. بارها خداوند از ناسپاسی انسان گله کرده که در هنگام اضطراری و سختی خدا را می خواند، ولی پس از حل مشکل از خدا غافل می‌شود و او را فراموش می‌کند.

نکات آیه فوق:
۱- حوادث تلخ گاهی عامل بیداری وجدان و فطرت خداجوی انسان است.

 ۲- آنان که دعا نیایش موسمی دارند کارشان بی ارزش است.

 ۳- دعا در هر حال جایز است، خوابیده، نشسته، یا ایستاده.

 ۴- انسان ناسپاس است.

 ۵- آنان که خدا را فراموش کنند، زندگی مادی در نظرشان زیبا جلوه می‌کند.

 ۶- فراموش کردن الطاف الهی یک نوع اسراف است.

نمونه هایی از ناسپاسی انسان در قرآن
۱- قرآن در آیه ۵۳ و ۵۴ سوره مبارکه نحل می فرماید: هرگاه نگرانی و بلا به شما رسد تنها به سوی او ناله می‌کنید. اما همینکه نگرانی و محنت را از شما برطرف کرد ناگهان گروهی از شما نسبت به پروردگارشان شرک می ورزند. (و عوامل دیگری را در دفع بلا موثر می داند)

۲- در آیه ۶۷ سوره مبارکه اسرا می فرماید: هرگاه وسط دریا با خطری مواجه شدید جزا و هرچه را در خیال خود می خواندید محو شود. ولی همینکه او شما را به خشکی رساند روی گردان شده و کفران نعمت می‌کنید.

 ۳- در آیه ۳۳ سوره روم می فرماید: هنگامی که ضرر و ناراحتی به مردم برسد پروردگار خود را می خوانند. و به سوی او باز می گردند. اما هنگامی که رحمتی از خودش به آنان بچشاندگروهی از آنان نسبت به پروردگارش مشرک می شوند.

 ۴- در آیه ۸ سوره مبارکه زمر آمده: هنگامی که انسان را زیانی رسد پروردگار خود را می خواند و به سوی او باز می‌گردد. اما هنگامی که نعمتی از خود به او عطاء کند آنچه را به خاطر آن قبلاً خدا را می خواند به فراموشی می سپرد و برای خداوند شبیه هایی قرار می دهند. در آیه ۴۹ سوره مبارکه زمر می خوانیم: هنگامی که انسان را زیانی رسد ما را (برای حل مشکلش) می خواند. سپس هنگامی که به او نعمتی دهیم می‌گویید: این نعمت را به خاطر کاردانی خودم به دست آوردم بلکه این وسیله آزمایش آنهاست ولی اکثرشان نمی دانند. نکاتی که از آیات استفاده می‌شود:
۱- منظور از انسان در این آیات انسان های تربیت نایافته اند.

 ۲- از این آیات رابطه بین توحید فطری و حوادث سخت زندگی معلوم می‌شود.

 ۳- انسان در حالات سخت که تمام پرده های غرور و غفلت کنار می رود هرچه غیر خداست رها کرده به سوی او باز گردد.

 ۴- انسان ها می توانند از حوادث سخت و بیدار فطرت بهره ببرند و برای همیشه موحد باشند. (حیف که تعداد این افراد کم اند)

۵- بعضی افراد با مختصر مشکل به سوی خدا می روند اما با مختصر نعمتی به طور کلی تغییر مسیر می دهند و غافل می شوند و همه چیز را به دست فراموشی می سپارند.

 ۶- با رو آوردن سختی ها و به دنبال آن رسیدن و نعمت های بزرگ آزمایش و امتحان الهی است تا انسان ها آنچه را در درون دارند آشکار کنند.

 ۷- با آنکه مردم کفران نعمت می‌کنند اما باز هم خداوند نعمت های خود را باز نمی دارد.

 ۸- قارون هم نعمت های الهی را نتیجه علم و کاردانی خود می دانست اما حضرت سلیمان در هنگام برخورد با نعمت می فرمود: (هذا من فضل ربی).

 ۹- در قرآن در مورد انسان های تربیت نشده تعبیراتی از قبل «ان الانسان لیطغی» «ان الانسان لفی خسر» «قتل الانسان ما اکفره» «ان الانسان لربه لکنود» «ان الانسان خلق هلوعا» «کان الانسان کفورا» و... دارد.

مروری بر جزء یازدهم:
۱- ازاموال مردم صدقه(زکات) بگیر تا بدینوسیله آنان را از بخل و دنیاپرستی، پاکسازی. (۱۰۳- توبه)

 ۲- ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا کنید و با راستگویان باشید. (۱۱۹- توبه)

 ۳- اهل مدینه و بادیه نشینان اطراف حق ندارند از فرمان رسول خدا تخلف جویند (و به جبهه نروند) و جانهای خود را از جانا پیامبر عزیزتر بدانند. (۱۲۰- توبه)

 ۴- چرا از هر گروهی از ایشان دسته ای کوچ نمی کنند تا در دین فقیه شوند. (۱۲۲- توبه)

 ۵- ای کسانی که ایمان آورده اید با کسانی از کفار که نزدیک شمایند بجنگید. (۱۲۳- توبه)

۶- اگر راست می‌گویید که (قرآن سخن بشر است نه کلام خدا) پس سوره ای همانند آن بیاورید. (۳۸- یونس)

 ۷- ای مردم همانا از سوی پروردگارتان پند واندرز برای شما آمده که مایه درمان است. (۵۷- یونس)

۸- سرگذشت حضرت نوح را بر آنان تلاوت فرما. (۷۱- یونس)

 ۹- هرگز از کسانی که آیات الهی را تکذیب کردند مباش که از زیانکاران خواهی بود. (۹۵- یونس)

۱۰- بگو بدیده عبرت بنگرید که در آسمان و زمین چیست. (۱۰۱- یونس)

 ۱۱- به آیینی خالی از هرگونه شرک روی آور و هرگز از مشرکان مباش. (۱۰۵- یونس)

 ۱۲- غیر از خداوند چیزی را که نه سودی برای تو دارد نه زیانی، نخوان پس اگر چنین کنی همانا تو از ستمگران خواهی بود. (۱۰۶- یونس)

۱۳- و تنها آنچه را بر تو وحی می‌شود پیروی کن و پایدار باش تا آنکه خداوند داوری کند و از بهترین داوران خواهی بود. (۱۰۹- یونس)

 ۱۴- از خداوند طلب مغفرت کنید و به سوی او باز گردید. (۳- هود)