درس هایی از جزء شانزدهم قرآن کریم
95 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

درس هایی از جزء شانزدهم قرآن کریم

«زیانکارترین مردم»
قلْ هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمَالًا ﴿۱۰۳﴾الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَهُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا ﴿۱۰۴﴾. «سوره کهف، آیه ۱۰۳ و ۱۰۴»
معنی آیه: بگو آیا خبر دهم که زیانکارترین مردم چه کسانی اند. آنها که تلاشهایشان در زندگی دنیا گم (و نابود) شده با این حال گمان می‌کنند کار نیک انجام می دهند.

نکات مهم آیه:
۱- خداوند برای معرفی زیانکارترین انسانها و بدبخترین افراد بشر موضوع را برای تحریک حس کنجکاوی شنوندگان در شکل یک سئوال مطرح می‌کند.

 ۲- مفهوم خسران تنها این نیست که انسان منافعی را از دست بدهد بلکه خسران واقعی آن است که اصل سرمایه را نیز از کف بدهد.

 ۳- زبان واقعی آن است که انسان سرمایه های مادی و معنوی خویش را در یک مسیر غلط و انحرافی از دست دهد و گمان کند کار خوبی کرده است.

 ۴- از تعبیر به (اخسرین اعمالاً) نه (عملاً) فهمیده می‌شود اینها در همه برنامه های زندگی و تمام اعمال ضرر کرده اند.

 ۵- تعبیر به (گم شدن) گویا اشاره به این حقیقت است که اعمال انسان هرگز نابود نمی شود ولی گم می‌شود چون آثار آنها به چشم نمی خورد و هیچگونه استفاده از آن نمی گردد همانند سرمایه های گم شده ای که از دسترس ما خارج و بلا استفاده است. (تفسیر نمونه جلد ۲)
 
سرچشمه این بیماری خطرناک چیست؟ 
در جواب باید گفت هرگاه کار زشت برای انسان زیبا جلوه کند، انسان نه تنها از انجام آن شرم نمی کند بلکه احساس غرور و افتخار و مباهات نیز می‌کند. قرآن در این باره می فرماید: افمن زین السوء عمله فرآه حسناً. (سوره فاطره آیه ۸) یعنی آیا کسی که اعمال زشتش در نظرش زینت داده شده است و آن را نیکو می پندارد.
در بعضی از آیات عامل این تزیین زشتی ها، شیطان معرفی شده است و می فرماید «و اذ زین لهم الشیطان اعمالهم و قال لا غالب لکم الیوم من الناس و انی جار لکم». (انفال ۴۸)یعنی به خاطر بیاورید هنگامی را که شیطان اعمال مشرکان را در نظرشان زینت داد و به آنها گفت در این میدان (جنگ بدر) هیچ کس نمی تواند بر شما پیروز شود و من شخصاً در کنار شما در این میدان شرکت دارم.  این نوع بیماری در وجود افرادی مثل ظالمان و ستمگران بیشتر به چشم می خورد آنجا که خداوند در مورد فرعون می فرماید: و کذلک زین لفرعون سوء عمله. (سوره مومن آیه ۳۶) یعنی: این چنین برای فرعون اعمال زشتش در نظرش تزیین شده بود.

سرچشمه این حالت انحرافی خطرناک می تواند مسائل زیر باشد. تعصب های شدید، غرورها و تکبر، خود محوری، حب ذات، تملق و چابلوسی دیگران، در گوشه انزوا نشین و تنها به قاضی رفتن.

اخسرین اعمالا در نگاه روایت
در روایات اسلامی تفسیرهای گوناگونی برای «اخسرین اعمالا» آمده است که هر یک از آنها اشاره به مصداق روشنی از این مفهوم وسیع است. بی آنکه آن را محدود کند.

 ۱- شخصی از امیر مومنان علی (ع) از تفسیر این آیه سئوال کرد، امام فرمود: منظور یهود و نصاری هستند. اینها در آغاز بر حق بودند، سپس بدعت هایی در دین خود گذاردند و در حالی که این بدعت ها آنها را به راه انحراف کشانید. گمان می کردند کار نیکی انجام داده اند.

 ۲- در حدیث دیگری از امام علی (ع) آمده است: که پس از ذکر گفتار فوق فرمود: خوارج نهروان نیز چندان از آنها فاصله نداشتند.

 ۳- در حدیث مخصوصاً اشاره به «رهبانها» (مردان و زنان تارک دنیا) و گروه های بدعت گذار از مسلمین شده است.

 ۴- و در بعضی از روایات به «منکران ولایت امیر مومنان علی (ع) تفسیر گردیده». خلاصه این آیه آنچنانا مفهوم وسیعی دارد که اقوام زیادی را در گذشته و حال و آینده در برمی گیرد. (تفسیر نمونه- جلد ۱۲) 

هشدار !!

پس مراقب باشیم تا (غنیمت را غرامت و غرامت را غنیمت ندانیم) (ربا را موجب افزایش مال و خمس و زکات را موجب نابودی مال نخوانیم) و (سود را زیان و زیان را سود نپنداریم). افسوس هر آنچه برده ام باختنی است بشناختـه ها تمـام نشناختنـی استبگذشته ام هـر آنچـه بایـد بـرداشت برداشته ام هر آنچه بگذاشتنی است

مروری بر جزء شانزدهم:
۱- بگو آیا به شما خبر دیم که زیانکارترین (مردم) در کارها چه کسانی هستند؟ آنها که تلاشهایشان در زندگی دنیا گم و ننابود شده با این حال فکر می‌کنند کار خوب انجام می دهند. (۱۰۳ و ۱۰۴ سوره کهف)

۲- بگو اگر دریاها برای نوشتن کلمات پروردگارم مرکب شود دریاها پایان می گیرد پیش از آنکه کلمات پروردگارم پایان یابد. (۹- کهف)

 ۳- در این کتاب ابراهیم را یاد کن که او بسیار راستگو و پیامبر خدا بود. (۴۱- مریم)

 ۴- (حضرت اسماعیل) همواره خانواده اش را به نماز و زکات فرمان می داد و همواره مورد رضایت پروردگارش بود. (۵۵- مریم)

 ۵- در روز قیامت شفاعت هیچ کس سودی نمی بخشد، جز کسی که خداوند رحمان به او اجازه داده و به گفتار او راضی است. (۱۰۹- طه)

۶- هر کس از یاد من روی گردان شود، زندگی سخت و تنگی خواهد داشت و روز قیامت او را نابینا محشور می‌کنیم. (۱۲۴-طه)

۷- خانواده خود را به نماز فرمان د ه. (۱۳۲- طه)

۸- به یاد آور هنگامی که به فرشتگان گفتیم برای آدم سجده کنید. همگی سجده کردند جز ابلیس که سر باز زد. (۱۶- طه)

۹- کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند خداوند محبت آنها را در دلها قرار می دهد. (۹۶- مریم)

۱۰- آیا انسان به خاطر نمی آورد که ما پیش از این او را آفریدیم در حالیکه چیزی نبود. (۶۷- مریم)

۱۱- همه شما (بدون استثناء) وارد جهنم می شوید این امری است حتمی و قطعی بر پروردگارت. سپس آنها را که تقوا پیشه کرده اندر رهایی می بخشیم و ظالمان را در حالیکه (از ضعف و ذلت) به زانو در آمده اند در جهنم رها می سازیم. (۷۱ و ۷۲ مریم)