درس هایی ازجزء هفدهم:
75 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

درس هایی ازجزء هفدهم:

«عمـر انسـان»
یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِن کُنتُمْ فِی رَیْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاکُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَغَیْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَیِّنَ لَکُمْ وَنُقِرُّ فِی الْأَرْحَامِ مَا نَشَاء إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُکُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّکُمْ وَمِنکُم مَّن یُتَوَفَّى وَمِنکُم مَّن یُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ... «سوره حج، آیه ۵»
معنی آیه:  ای مردم اگر در رستاخیز شک دارید (به این نکته توجه کنید که) ما شما را از خاک آفریدیم، سپس از نطفه و بعد از خون بسته شده، سپس از مضغه (چیزی شبیه گوشت جویده شده) که بعضی دارای شکل و خلقت است و بعضی بدون شکل تا برای شما روشن سازیم (که بر هر چیز قادریم) و جنین هایی را که بخواهیم تا مدت معینی در رحم مادر قرار می دهیم (و آنچه را بخواهیم ساقط ی کنیم) بعد شما را به صورت طفل بیرون می آوریم. سپس هدف این است که به حد رشد و بلوغ خویش برسید در این میان بعضی از شما می میرند و بعضی آنقدر عمر می‌کنند که به بدترین مرحله زندگی (پیری) می رسند.... ..

نکات آیه:
۱- در آیات قبل گفتگو از تردید مخالفان در مبدأ و معاد بود که در این آیه به دو دلیل محکم برای اثبات معاد استدلال شده است: ۱) زندگی انسانها، ۲) زندگی گیاهان.

 ۲- زندگی بعد از مرگ نه تنها امر غیرممکن نیست بلکه دائماً صحنه های مشابه آن را در زندگی روزمره می بینیم.

 ۳- اگر در قدرت خدا شک دارید این چیزی است که نمونه های بارز آن را با چشم خود می بینید.

 ۴- انسانی که از خاک آفریده شده «خلقناکم من تراب» چه جای تعجب است که بار دیگر از خاک برخیزند. 

۵- اگر همه سال زمینهای مرده در برابر چشمان ما زنده می شوند دیگر چه جای تعجب است که انسانهای مرده پس از سالها جان گیرند و از خاک برخیزند.

مراحل هفتگانه زندگی انسان:
۱- مرحله اول: انسان از خاک آفریده شده است.

 ۲- مرحله دوم: مرحله نطفه است. خاک این موجود ساده و پیش پا افتاده و خالی از حس و حرکت و حیات، تبدیل به نطفه می‌شود.

 ۳- مرحله سوم: نطفه به مرحله علقه می رسد و سلولهای آن همچون یک دانه توت بدون شکل (به صورت یک قطعه خون بسته) در کنار هم قرار می گیرند.

 ۴- مرحله چهارم: مرحله مضغه است، کم کم جنین شکل یک قطعه گوشت جویده شده به خود می گیرد بی آنکه اعضای مختلف بدن در آن مشخص باشد. قرآن بعد از ذکر این مرحله می فرماید: لنبین لکم) و اشاره به این است که این دگرگونی ها سریع و شگفت انگیز که سبب می‌شود که یک قطره کوچک آب به یک انسان کامل تبدیل گردد. دلیل روشن است بر قدرت خداوند بر همه چیز.

۵- مرحله پنجم: مرحله طفولیت است و این مرحله پس از تولد است.

 ۶- مرحله ششم: مرحله بلوغ است این انسان خاکی در این مرحله صاحب قدرت و تفکر می‌شود و به بهترین مراحل عمر می رسد.

 ۷- مرحله هفتم: دوران پیری است و به تعبیر قرآن (ارذل العمر) (ارذل) از ماده رذل به معنی چیز پست و نامطلوب است و مرحله پیری بدترین دوران های عمر انسان است.
 
مسائلی در مورد دوران پیری
۱- اولاً باید فراموش نکنیم که از این هفت مرحله عمر، تنها یک مرحله آن باقی مانده و آن هم پست ترین مرحله زندگی است، پس غافل نباشیم. 

۲- در این مرحله انسان دانشهای خود را کلی فراموش می‌کند و درست همانند یک کودک می‌شود. با این تفاوت که کودک رو به بهبودی است و چیزی را در این سن از دست نداده در حالی که این پیر کهنسال همه سرمایه خود را از دست داده است.

 ۳- شاعر دوران را چنین ترسیم می‌کند: چنین گفت روزی به پیری جـوانی که چون است با پیریت زندگانی بگفتا در این نامه حرفی است مبهم که معنیش جز وقت پیری ندانیتـو به کس توانایـی خویش گویی چـه می پـرسی از دوره ناتوانـیمتاعـی که من رایگان دادم از کف تو گـر می توانـی مـده رایگانی

۴- پیامبر (ص) به ابوذر فرمود: پنج چیز را قبل از پنج چیز غنیمت شمار، جوانیت را قبل از پیری، سلامت را قبل از بیماری، بی نیازی را قبل از فقر، زندگی را قبل از مرگ و فراغت خاطر را قبل از گرفتاری.

روایاتی در مورد ارزش عمر از علی (ع)
۱- به راستی که نفس های تو اجزاء عمر تواند (زین جهان تا آن جهان بسیار نیست در میان جز یک نفس دیوار نیست) 

۲- به راستی که عمر تو به اندازه نفس های تو است و بر آن نفس ها نگهبانانی است که آن را می شمارد.

 ۳- به راستی که شب و روز در خراب کردن عمرها شتابانند.

 ۴- به راستی که مغبون و زیانکار کسی است که از نظر عمر مغبون باشد.

 ۵- عمر خود را در بازیها فانی نکن.

 ۶- عمر خود را از تباه ساختن آن در غیر عبادت و طاعت ها نگه دار.

مروری بر جزء هفدهم:
۱- هر انسانی طعم مرگ را می چشد. (۳۵- انبیاء)
 ۲- آنها که گوش هایشان کر است هنگامی که انذار می شوند، سخنان را نمی شنوند. (۴۵- انبیاء)

۳- هر کس چیزی از اعمال شایسته بجا آورد، در حالی که ایمان داشته باشد، کوشش او ناسپاس نخواهد بود. (۹۴- انبیاء)

۴- ای مردم از عذاب پروردگارتان بترسید که زلزله رستاخیز امر عظیمی است. (۱۱- حج)

۵- کسانی که کافر شدند لباسهایی از آتش برای آنها بریده شده و مایع سوزان و جوشان بر سرشان ریخته می‌شود. (۱۹- حج)

 ۶- و مردم را دعوت عمومی به حج کن، تا پیاده و سواره بر مرکبهای لاغر از هر راه دوری به سوی تو بیایند. (۲۷- حج)

۷- اگر خداوند بعضی از مردم را بوسیله بعضی دفع نکند دیرها و صومعه ها و معابد یهود و نصارا و مساجد که نام خدا در آن برده می‌شود ویران می‌گردد. (۴۰- حج)

۸- آیا آنان در زمین سیر نکردند تا دلهایی داشته باشند که حقیقت را با آن درک کنند یا گوشهای شنوایی که با آن (ندای حق را) بشنوند. (۴۶- حج) 

۹- کافران همواره درباره قرآن در شک هستند تا آنکه روز قیامت به طور ناگهانی فرا رسد. (۵۵- حج)

۱۰- آیا ندیدی که خداوند آنچه در زمین است مسخر شما کرد. (۶۵- حج)

 ۱۱- برای هر امتی عبادتی قرار دادیم تا آن عبادت را انجام دهند. (۶۷- حج)

 ۱۲- خداوند در روز قیامت میان شما در آنچه اختلاف می کردید، داوری می‌کند. (۶۹- حج)

۱۳- ای کسانی که ایمان آورده اید، رکوع کنید و سجود به جا آورید و پروردگارتان را عبادت کنید و کار نیک انجام دهید. شاید رستگار شوید. (۷۷- حج)