درس هایی از جزء نوزدهم
117 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

درس هایی از جزء نوزدهم
«صفات ویژه بندگان خاص خدا»
وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا «سوره فرقان، آیه ۶۳»
معنی آیه: بندگان خاص خداوند رحمان آنها هستند که با آرامش و بی تکبر بر زمین راه می روند و هنگامی که جاهلان آنها را مخاطب سازند به آنها سلام می‌گویند. (و با بی اعتنایی و بزرگواری می گذرند)

نکات مهم آیه:
۱- در آیات گذشته مشرکان لجوج هنگامی که نام خداوند رحمان برده می شد از سر استهزاء و غرور می گفتند رحمان کیست؟

 ۲- در آیه فوق تا آیه ۷۴ خداوند سیزده صفت از صفات ویژه آنان را بیان می‌کند. 

۳- صفاتی که خداوند رحمان در وصف بندگان خاصش مطرح می‌کند بعضی جنبه اعتقادی و برخی اخلاقی و پاره ای اجتماعی، قسمتی جنبه فردی و بخش دیگری جمعی است و رویهم رفته مجموعه ای است از والاترین ارزشهای انسانی.
 
ویژگیهای عبدالرحمان یا بندگان خاص خداوند مهربان
۱- تواضع در راه رفتن اولین ویژگی آنهاست. ملکات اخلاقی انسان همیشه در لابلای اعمال و گفتار و حرکات او پیداست تا آنجا که از چگونگی راه رفتن یک انسان می توان با دقت و موشکافی به قسمت قابل توجهی از اخلاق او پی برد.

چند نکته در مورد راه رفتن
الف: خداوند در آیه ۳۷ سوره اسراء به پیامبرش دستور می دهد: در روی زمین از سر کبر و غرور گام برمدار، چرا که نمی توان زمین را بشکافی و طول قامت هرگز به کوهها نمی رسد. ب: در حدیثی از پیامبر (ص) می خوانیم که روزی از کوچه ای عبور می کردند. جمعی از مردم را در یک نقطه مجتمع دیدند، از علت آن پرسیدند عرض کردند دیوانه ای است که اعمال جنون آمیز و خنده آورش مردم را متوجه خودش ساخته. پیامبر آنها را به سوی خود فرا خواند و فرمود می خواهید دیوانه های واقعی را به شما معرفی کنم همه خاموش بودند و با تمام وجودشان گوش می دادند فرمود: کسی که با تکبر و غرور راه می رود. 

۲- دومین ویژگی بندگان خاص خداوند حلم و بردباری آنهاست، و وقتی جاهلان آنها را مورد خطاب قرار داده و سخنان زشت به آنها می‌گویند در پاسخ آنها سلام می‌گویند. سلامی که نشانه بی اعتنائی توأم با بزرگواری است. 

۳- سومین ویژگی عبادالرحمن عبادت خالصانه آنهاست. آنان کسانی هستند که شبانگاه برای پروردگارشان سجده و قیام می‌کنند. 

۴- چهارمین ویژگی آنان خوف و ترس از مجازات و کیفر الهی است. با اینکه شبها به یاد خدا هستند و به عبادتش مشغول و روزها در مسیر انجام وظیفه گام برمی دارند باز هم قلوبشان مملو از ترس مسئولیت هاست.

 ۵- پنجمین صفت ممتاز عبادالرحمن اعتدال درکارها و دوری از هرگونه افراط وتفریط است مخصوصاً در مسأله انفاق، که به هنگام انفاق نه اسراف می‌کنند و نه سخت گیری بلکه حد اعتدال را رعایت می‌کنند. لذا انفاق کردن را یکی از وظایف انسانی دانسته کیفیت انفاق کردن را هم رعایت می‌کنند.

 ۶- ششمین ویژگی آنها توحید خالص است. آنها کسانی هستند که معبود دیگری را با خدا نمی خوانند. نور توحید سراسر قلب آنها و زندگی فردی و اجتماعی شان را روشن کرده و تیرگی و ظلمت شرک از آسمان فکر و روح آنها به کلی کنار و رخت بربسته است. 

۷- هفتمین صفت بندگان خاص خدا پاکی آنها از آلودگی به خون بی گناهان است. آنها هرگز دستشان به ریختن خون بیگناهی دراز نمی شود جز به حق.

 ۸- هشتمین صفت عبادالرحمن حفظ دامان خویش است از آلودگی. دامان عفتشان هرگز آلوده نمی شود. آنها محیطی خالی از هرگونه شرک و ناامنی و بی عفتی و ناپاکی با تلاش و کوشش خود فراهم می سازند.

 ۹- نهمین صفت برجسته آنان احترام و حفظ حقوق دیگران است. آنها هرگز شهادت به باطل نمی دهند. نه شهادت دروغ می دهند و نه در مجالس لهو و باطل و گناه حضور می یابند.

۱۰- دهمین صفت از صفات بندگان خاص خداوند هدفدار بودن زندگی آنها است. آنها هنگامی که با لغو و بیهودگی برخورد می‌کنند بزرگوارانه از کنار آن می گذرند. آنها همیشه در زندگی هدف معقول و مفید و سازنده ای را تعقیب می‌کنند.

 ۱۱- یازدهمین صفت آنان داشتن چشم بینا و گوش شنوا به هنگام برخورد با آیات پروردگار است. راه خدا را با چشم و گوش بسته نمی توان پیمود و قبل از هر چیز گوش شنوا و چشم بینا برای پیمودن این راه لازم است. آنها همیشه از روی آگاهی گام برمی دارند نه شک.

 ۱۲- دوازدهمین صفت آنها عنایت به تربیت فرزند و خانواده خویش است و خود را در برابر تربیت آنها مسئول می دانند و از درگاه پروردگارشان می خواهند که از همسران و فرزندان ما کسانی قرار بده که مایه روشنی چشم ما گردد. مسلماً چنین افرادی تنها به دعا بسنده نکرده و هرچه در توان دارند در تربیت فرزندان و همسران خود فروگزار نمی کنند.

 ۱۳- سیزدهمین صفت آنها که نشان دهنده همت والای آنهاست این است که می خواهند امام و پیشوا مومنان باشند و دیگران را به این راه دعوت می‌کنند.

مروری بر جزء نوزدهم:
۱- به خاطر آور روزی را که ستمکار دست خود را (از شدت حسرت) به دندان می گیرد و می‌گوید این کاش با رسول خدا راهی برگزیده بودم. (۲۷- فرقان)

 ۲- ای وای بر من، ای کاش با فلانی دوست نبودم. (۲۸- فرقان)

 ۳- توکل کن بر آن زنده ای که هرگز نمی میرد و تسبیح و حمد او بجا آور. (۵۸- فرقان)

 ۴- عبادالرحمن، کسانی هستند که با آرامش و بی تکبر بر زمین راه می روند، و شبانگاه برای پروردگارشان سجده و قیام می‌کنند. (۶۳ و ۶۴ فرقان)

 ۵- کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام دهند خداوند گناهان آنان را به حسنات مبدل می‌کند. (۷۰- فرقان) 

۶- (روز قیامت) روزی است مال و فرزندان سودی نمی بخشند مگر کسی که با قلب سلیم به پیشگاه خدا آید. (۸۸ و ۸۹ شعرا)

 ۷- آیا به شما خبر دهیم که شیاطین بر چه کسی نازل می شوند؟ آنها بر هر دروغگوی گناهکار نازل می گردند. (۲۲۰ و ۲۲۱ شعرا) 

۸- کسانی که به آخرت ایمان ندارند اعمال بدشان را برای آنان زینت می دهیم بطوری که سرگردان می شوند. (۴- نمل)

 ۹- او کسی است که شب را برای شما لباس قرار داد و خواب را مایه استراحت و روز را وسیله حرکت و حیات. (۴۷- فرقان)

 ۱۰- او کسی است که بادها را بشارتگرانی پیش از رحمتش فرستاد و از آسمان، آبی پاک کننده نازل کردیم. (۴۸- فرقان) 

۱۱- هنگامی که به آنان گفته می‌شود برای خداوند رحمان سجده کنید می‌گویند رحمان کیست. (۶۰- فرقان)