درس هایی از جزء بیستم
92 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

درس هایی از جزء بیستم
«آزمایش الهی یک سنت جاویدان»
أَحَسِبَ النَّاسُ أَن یُتْرَکُوا أَن یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا یُفْتَنُونَ «سوره عنکبوت، آیه ۲»

معنی آیه: آیا مردم گمان کردند همین اندازه که اظهار ایمان کنند (و شهادت به توحید و رسالت پیامبر دهند) به حال خود واگذار خواهند شد و امتحان نمی شوند.

۱- امتحان یکی از مهمترین مسائل زندگی بشر است.

 ۲- امتحان یک سنت همیشگی و جاودانی الهی است. مخصوص مسلمانان نیست. سنتی است که در تمام امت های پیشین جاری بوده است. «و لقد فتنا الذین من قبلهم»
آزمونها در چهره های مختلف گروهی در محیط هایی قرار می گیرند که از هر نظر آلوده است. وسوسه های فساد از هر طرف آنها را احاطه می‌کنند امتحان بزرگ آنها این است که در این چنین جو و شرایطی همرنگ محیط نشوند و اصالت و پاکی خود را حفظ کنند. گروهی در فشار محرومیت ها قرار می گیرند در حالیکه می بینند اگر حاضر به معاوضه کردن سرمایه های اصیل وجود خود باشند فقر و محرومیت به سرعت در هم می شکند. اما به بهای از دست دادن ایمان و تقوی و آزادگی عزت و شرف، همین امتحان آنها است. گروهی دیگر برعکس، غرق در نعمت می شوند و امکانات مادی از هر نظر در اختیارشان قرار می گیرد آیا در چنین شرایطی، قیام به وظیفه شکر نعمت می‌کنند یا غرق در غفلت و غرور و خودخواهی و خودبینی. گروهی همچون غرب و شرق زده های عصر ما، با کشورهایی روبرو می شوند که در عین دوری از خدا و فضیلت و اخلاق، از تمدن مادی خیره کننده ای بهره مندند. و رفاه اجتماعی قابل ملاحظه ای دارند.

در اینجا جاذبه نیرومند مرموزی آنها را به سوی این نوع زندگی می کشاند. که به قیمت زیر پا نهادن همه اصولی که به آن اعتقاد دارند و به قیمت تن دادن به ذلت وابستگی، چنان زندگی را برای خود و جامعه خویش فراهم سازند. این نیز یک نوع آزمون است. و بالاخره مصیب ها، درد و رنج ها، جنگها، قحطی و گرانی و تورم، امواج نیرومند هوای نفس و شهوت و هر یک از اینها وسیله آزمایش است بر سر راه بندگان خدا و در همین صحنه هاست که ایمان و شخصیت و تقوی و پاکی و امانت و آزادگی افراد مشخص می‌شود.

 ۱- امیر مومنان علی (ع) می فرماید: هیچکس از شما نگویید خداوندا: من به تو پناه می برم از امتحان و آزمایش، چرا که هر کس دارای وسیله آزمایشی است. ولکن کسی که می خواهد به خدا پناه برد از امتحانات گمراه کننده چه اینکه خداوند در قرآن می فرماید:  بدانید اموال و اولاد شما وسیله آزمون است.

 ۲- در روایات در تفسیر آیه مورد بحث آمده است که: مردم آزمایش می شوند همانگونه که طلا در کوره آزمایش می‌شود و خالص می شوند همانگونه که فشار آتش ناخالصیهای طلا را از بین می برد و آنرا خالص می‌کند.

 ۳- امیر مومنان علی (ع) در نهج البلاغه می فرماید: سوگند به کسی که پیامبر را به حق مبعوث کرده و به شدت مورد آزمایش قرار می گیرید و غربال می شوید، و همانند محتویات یک دیگ به هنگام جوشش زیر و رو خواهید شد. آنچنان که بالای شما پایین و پایین شما بالا قرار خواهد گرفت. چرا خداوند مردم را آزمایش می‌کند. گاهی سئوال می‌شود مگر آزمایش برای این نیست که چیزهای مهم و ناشناخته را بشناسیم اگر چنین است خداوند غیب آسمان و زمین را می داند. چرا پس امتحان می‌کند. مگر چیزی بر او مخفی است که با امتحان آشکار شود. در پاسخ می‌گوئیم که مفهوم آزمایش و امتحان در مورد خداوند با آزمایشهای ما بسیار تفاوت دارد.

 الف: آزمایش الهی در واقع همان پرورش و تربیت است.

 ب: آزمایش برای شکوفا کردن استعدادهای نهفته است. 

سربازان را برای اینکه نیرومند سازند به مانورها و جنگهای مصنوعی می برند تا در برابر ا نواع مشکلات تشنگی، گرسنگی، گرما و سرما و موانع سخت آبدیده شوند. قرآن در آیه ۱۵۴ سوره آل عمران می فرماید: آنچه را که شما در سینه دارید می آزماید تا دلهای شما کاملاً خالص گردد و او به همه اسرار درون شما آگاه است. حضرت علی (ع) می فرماید: گرچه خداوند به روحیات بندگانش از خودشان آگاهتر است ولی آنها را امتحان می‌کند تا کارهای خوب و بد که معیار پاداش و کیفر است از آنها ظاهر گردد. آزمایش خدا همگانی است و حتی از انبیاء خود آزمایش می گیرد «و اذا بتلی ابراهیم ربه» یعنی خداوند ابراهیم را امتحان کرد. هنگامی که یکی از پیروان سلیمان تخت بلقیس را در کمتر از یک چشم به هم زدن از راه دوری برای او حاضر کرد سلیمان گفت این لطف خداست برای اینکه مرا امتحان کند آیا شکرگذاری می‌کنم یا کفران. (تفسیر نمونه جلد۱)

بعضی از نکات جزء بیستم
۱- بگو در روی زمین سیر کنید و عاقبت کار مجرمان را ببینید به کجا رسید. (۶۹- نمل)

 ۲- مسلماً تو نمی توانی سخنت را به گوش مردگان برسانی و نمی توانی کران را هنگامیکه روی بر می گردانند و پشت می‌کنند فراخوانی. (۸۰- نمل)

 ۳- ما آیات قرآن را یکی پس از دیگری برای آنان آوردیم. شاید متذکر شوید. (۵۱- قصص)

 ۴- (ای پیامبر) تو نمی توانی کسی را دوست داری هدایت کنی ولی خداوند هر کس را که بخواهد هدایت می‌کند. (۵۶- قصص)

 ۵- آنچه به شما داده شده، متاع زندگی دنیا و زینت آن است و آنچه نزد خداست بهتر و پایدارتر است آیا اندیشه نمی کنید. (۶۰- قصص)

۶- بگو به من خبر دهید اگر خداوند شب را تا قیامت بر شما جاودان سازد آیا معبودی جز خداوند می تواند روشنایی بر شما بیاورد. (۷۲- قصص)

 ۷- بگو به من خبر دهید اگر خداوند روز را تا قیامت بر شما جاودان کند، کدام معبود غیر از خداست که شبی برای شما بیاورد تا در آن آرامش یابید. (آیا نمی بینید). (۷۳- قصص)

۸- هنگامی که قارون با تمام زینت خود در برابر قومش ظاهر شد دنیاپرستان گفتند ای کاش همانند آنچه به قارون داده شده است ما نیز داشتیم. (۷۹- قصص)

 ۹- آیا مردم گمان کردند همین که بگویند ایمان آوردیم به حال خود رها می شوند و آزمایش نخواهند شد. (۲- عنکبوت)

 ۱۰- ما به انسان توصیه کردیم به پدر و مادرش نیکی کند. (۸- عنکبوت)

 ۱۱- کسی که جهاد و تلاش می‌کند برای خود جهاد می‌کند. چون خدا از همه جهانیان بی نیاز است. (۶- عنکبوت)

۱۲- سرای آخرت را تنها برای کسانی قرار می دهیم که اراده برتری جوئی در زمین و فساد را ندارند و عاقبت نیک برای پرهیزکاران است. (۸۳- قصص)