درس هایی از جزء بیست و سوم
36 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

درس هایی از جزء بیست و سوم

«نقش دوست در سرنوشت انسان»

فأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ یَتَسَاءلُونَ ﴿۵۰﴾قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ إِنِّی کَانَ لِی قَرِینٌ ﴿۵۱﴾ «سوره صافات، آیه ۵۰ و ۵۱»

معنی آیه: (در حالی که آنها غرق در گفتگو هستند) و بعضی رو به بعضی دیگر کرده سئوال می‌کنند یکی از آنها می‌گوید من (در دنیا) دوستی داشتم. 
شرح آیات ۵۰ تا ۵۷ سوره صافات درباره (جستجو از دوست جهنمی)

بندگان مخلص خدا در حالی که بر تختهای بهشتی تکهی داده و با دوستان با صفا به راز و نیاز مشغولند ناگهان بعضی از آنها به فکر گذشته خود و دوستان دنیا می افتند همان دوستانی که راه خود را جدا کردند و جای آنها در جمع بهشتیان خالی است. می خواهند بدانند سرنوشت آنها به کجا رسیده این دسته از آیات سوره صافات گفتگوی آنان را با یکدیگر اینچنین نقل می‌کند. 
بعضی رو به بعضی دیگر کرده سئوال می‌کنند و در جواب می شنوند. (۵۰) 
یکی از آنها می‌گوید من همنشینی داشتم. (در دنیا) (۵۱) 
که پیوسته می گفت آیا (براستی تو این سخن را باور کرده ای) (۵۲) 
که وقتی ما مردیم و خاک و استخوان شدیم (بار دیگر) زنده می شویم و جزا داده خواهیم شد. (۵۳) 
سپس می‌گویند (ای دوستان بهشتی) آیا شما می توانید از او خبر بگیرید؟ (۵۴) 
این جاست که به جستجو برمی خیزد و نگاهی می‌کند ناگهان او را در وسط جهنم می بیند. (۵۵) 
به او می‌گوید: به خدا سوگند چیزی نمانده بود که مرا نیز به هلاکت بکشانی. 
اگر نعمت پروردگارم نبود (و لطف خدا شامل حالم نمی شد) من نیز از احضارشدگان در دوزخ بودم.


نکات مهم آیات

۱- از آیات مورد بحث برمی آید که گاهی نوعی ارتباط میان بهشتیان و دوزخیان برقرار می‌شود گویی. 
۲- بهشتیان که در بالا قرار دارند به دوزخیان که در پایین هستند می نگرند، وضع حال آنها را می بینند. 
۳- از آیات فوق معلوم می‌شود دوست جهنمی منکر قیامت بوده و سعی می کرده دوست خود را نیز وسوسه کند که وسوسه ها در قلب او اثر نمی گذارد و اینک در بهشت دوست منحرف خود را مورد سرزنش قرار می دهد.


نقش دوست در انسان تا قیامت

۱- قرآن در آیه ۲۸ سوره فرقان می فرماید: 
۲- بدون شک عامل سازنده شخصیت انسان بعد از اراده و خواست و تصمیم او امور مختلفی است که مهمترین آنها همنشین و دوست و معاشر است. 
۳- بخش مهمی از افکار صفات اخلاقی خود را انسان از طریق دوستان می گیرد.


چند رویت در مورد دوست

۱- حضرت سلیمان (ع) فرمود: درباره کسی قضاوت نکنید تا به دوستانش نظر بیفکنید چرا که انسان بوسیله دوستان و یاران و رفقایش شناخته می‌شود. 
۲- امام علی (ع) فرمود: هرگاه وضع کسی بر شما مشتبه شد و دین او را نشناختید به دوستانش نظر کنید اگر اهل دین و آیین خدا باشد او نیز اهل و پیرو آیین خداست و اگر بر آیین خدا نباشد او نیز بهره از آیین حق ندارد. 
۳- امام جواد (ع) می فرماید: از همنشینی بدان بپرهیز که همچون شمشیر برهنه اند ظاهرش زیبا و اثرش بسیار زشت است. 
۴- پیامبر (ص) می فرماید: انسان بر همان دینی است که دوست و رفیقش از آن پیروی می‌کنند.
۵- امام علی (ع) فرمودند: از همنیشینی با خوبان، بدان را به خوبان ملحق می‌کند و همنشینی نیکان با بدان، نیکان را به با بدان ملحق می سازد. 
۶- امیر المومنان علی (ع) می فرماید: آبادی دلها در معاشرت با صاحبان عقل و خرد است و در تعبیری دیگر می فرماید: همنشینی با ارباب فضیلت مایه حیات دلهاست. 
۷- در حدیث جالبی از لقمان حکیم در باب نصایحی که به فرزندش می کرد می خوانیم: فرزندم، با دشمندان دوستی کن و به آنها نزدیک باش و همنشینی کن و به زیارت آنها در خانه هایشان برو. باشد که شبیه آنها شوی و با آنها در دنیا و آخرت باش. 
۸- امام علی (ع) می فرماید: با نیکان قرین و همنشین باش تا از آنها شوی و از بدان جدایی اختیار کن تا از بدیها جدا شوی.


چرا معاشرت با افراد در انسانها تأثیر می گذارد؟

۱- روانکاوان می‌گویند به خاطر وجود روح محاکمات در انسانهاست. افراد شاد بطور ناآگاه شادی در اطرافیان خود می پاشند و افراد افسرده دل دلها را افسرده می‌کند. «افسرده دل افسرده کند انجمنی را»
۲- مشاهده بدی و زشتی و تکرار آن از قبح آن می کاهد و به صورت یک امر عادی در می آید. 
۳- تأثیر تلقین در انسانها غیرقابل انکار است و گاه بدترین اعمال در نظر انسان تزئین می یابد. 
۴- معاشرت با بدان حس بدبینی را در انسان تقویت می‌کند و سبب می‌شود انسان نسبت به همه کس بدبین شود.


مروری بر جزء بیست و سوم:

۱- و هنگامی که به آنان گفته می‌شود از آنچه خدا به شما روزی کرده انفاق کنید. کافران به مومنان می‌گویند، آیا ما کسی را اطعام کنیم که اگر خدا می خواست او را طعام می کرد. (۴۷- یس) 
۲- آیا انسان نمی داند که ما را از نطفه ای بی ارزش آفریدیم. (۷۷- یس) 
۳- ما آسمان و زمین را و آنچه را در میان آنها است بیهوده نیافریدیم. (۲۷-ص۹
۴- بگو آیا کسانی که می دانند یا کسانی که نمی دانند مساویند. (۹- زمر) 
۵- زیانکاران واقعی آنانند که سرمایه وجود خویش و بستگانشان را در روز قیامت از دست داده اند. آگاه باشید زیان آشکار همین است. (۱۵- زمر) 
۶- بشارت بده بندگان مرا، آنانیکه سخنان را می شنوند و از نیکوترین آنها پیروی می‌کنند. آنان کسانی هستند که خدا هدایتشان کرده و آنها خردمندانند. (۱۸- زمر) 
۷- آیا کسیکه خدا سینه اش را برای اسلام گشاده است و بر فراز مرکبی از نور الهی قرار گرفته همچون کوردلان گمراه است. (۲۲- زمر) 
۸- آیا کسی که با صورت خود عذاب دردناک الهی را در روز قیامت دوری سازد (همانند کسی است که هرگز آتش دوزخ به او نمی رسد). (۲۵- زمر) 
۹- بگو من تنها خدا را می پرستم در حالی که دینم را برای او خالص می‌کنم. (۱۴- زمر) 
۱۰- هنگامی که انسان را زیانی می رسد پروردگار خود را می خواند و به سوی او باز می‌گردد اما هنگامی که نعمتی از خود به او اعطا کند برای خدا همتایی قرار می دهد (۸- زمر)