ویژگی های نظام اسلامی(9)
54 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

10 ـ تساوی در برابر قانون:

در نظام حکومتی اسلام همه در برابر قانونمساوی هستند. در این مجموعه هیچ فرقی بین پیغمبر و دیگران نیست. اگر معیار فضیلت برایامّت تقواست برای امام و پیامبر نیز همان معیار است از این رو وجود مبارک پیغمبر ـصلی اللّه علیه و آله و سلّم ـ طبق آیات فراوان این مضمون را دارد که:

«انّی اخاف ان عصیت ربّی عذاب یوم عظیم؛(26)من از اینکه خدا را عصیان کنم از عذاب روز بزرگ می ترسم» و این سخن بسیاری از پیامبرانمانند: نوح است همه انبیاء گفته اند ما از خدا می ترسیم، اگر معصیت کنیم. پس در مجموعهنظام که انبیاء، امامان، اولیاء، صلحا، صدیقین، شهدا و صالحین هم در آن هستند، هیچامتیازی برای کسی نیست. همه در برابر قانون مساویند گرچه قانون همه یکسان نیست و قانونهر کسی برابر خود اوست، اما همه در برابر قانون مساوی هستند؛ مثلاً قانون زن و مردمختلف است، برای اینکه آنها دو صنف از انسان هستند. قانون جاهل و عالم نیز متفاوت است.جهل قصوری نیز حکم خاص خود را دارد. این دو اصل کاملاً از هم جداست: یکی اینکه قانونها فرق می کند، مثلاً قانون کسی که وضع مالی خوبی دارد آن است که باید زکات، خمس ومالیات بدهد، ولی بر کسی که ندارد واجب نیست و قانون کسی که بدن سالم دارد این استکه جهاد و دفاع بر او واجب است اما بر اعرج، اعمی و مریض واجب نیست. مطلب دوم این استکه همه در برابر قانون یکسانند، هر کس در برابر قانون خود مسئول است. سالمندانی کهقدرت روزه گرفتن ندارند باید کفاره بدهند: «و علی الذین یطیقونه فدیه»(27)و جوان سالمباید روزه بگیرد: «کتب علیک الصیام»(28) و بیان وجود مبارک پیامبر ـ صلی اللّه علیهو آله و سلّم ـ بر همه اطلاقات، عمومات، سنّت ها و سیره هایی که ممکن است اطلاق داشتهباشد حاکم است و آن اینکه فرمود:

«لاطاعة لمخلوق فی معصیة الخالق»(29) هیچکس نمی تواند بگوید: «من مأمورم و المأمور معذور». هرگز نمی شود برای اطاعت کسی خدارا معصیت کرد گرچه پدر و مادر، امام یا رسول مسلمین باشد و معیار مشخصی که وجود مبارکپیامبر ـ صلی اللّه علیه و آله و سلّم ـ با سایر موحدّان و اهل کتاب در میان گذاشتاین بود که:

«ان لانعبد الا اللّه و لا نشرک به شیئاًو لا یتخذ بعضنا بعضاً ارباباً من دون اللّه؛(30) همه ما جز خدای یکتا را نپرستیم وبه او شرک نورزیم و برخی، برخی دیگر را غیر خدا ارباب خود قرار ندهند.»

بنابراین نظام اسلامی در زمان پیامبر (ص)و پس از او از این ویژگی ها برخوردار بود و باید برخوردار باشد یا نمایشگر حضور اسلامدر آن باشد.

پی نوشت ها:

1. سوره حشر، آیه 7.

2. سوره نساء، آیه 32.

3. سوره مائده، آیه 38.

4. سوره نور، آیه 2و4.

5. سوره بقره، آیه 43.

6. سوره انعام، آیه 57.

7. در شماره آینده در این موضوع بحث خواهدشد.

8. سوره مدثّر، آیه 52.

9. سوره نحل، آیه 44.

10. سوره آل عمران، آیه 159.

11. سوره شوری، آیه 38.

12. همان.

13. نهج البلاغه، صبحی صالح، ص 325، خطبه209.

14. سوره احزاب، آیه 21.

15. نهج البلاغه، صبحی صالح، نامه 45، ص417.

16. نهج البلاغه، خطبه 209.

17. نهج البلاغه، صبحی صالح، کلمات قصار،شماره 147.

18. «قرقیساء» منطقه ای است در کنار فرات.

19. «رأی شعاع» یعنی نظر پراکنده.

20. نهج البلاغه، صبحی صالح، نامه 61، ص450.

21. نهج البلاغه، نامه 20 و 21.

22. نهج البلاغه، صبحی صالح، نامه 20، ص377.

23. همان، نامه 21.

24. سوره بقره، آیه 151.

25. سوره بقره، آیه 129.

26. سوره انعام، آیه 15.

27. سوره بقره، آیه 184.

28. سوره بقره، آیه 183.

29. نهج الفصاحه، ح 2503.

30. سوره آل عمران، آیه 64.